🔹 Trump yönetimi, Venezuela’nın geçici hükümetiyle ülkenin petrol kaynaklarında ABD’nin mülkiyet payı alması konusunda görüşüyor.

🔹 Anlaşma, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip Venezuela’nın kaynaklarına erişim yoluyla ABD petrol rezervlerini iki katından fazla artırabilir.

🔹 Görüşmeler, Venezuela’daki 300 milyar varillik kanıtlanmış rezervlerin tamamını değil, 90 milyar varillik kanıtlanmış rezerve sahip olan bir düzineden fazla üretken petrol sahasını kapsıyor.

🔹 Söz konusu sahalar daha önce, haklarında dava açılan bazı eski Venezuelalı yöneticiler ile bir dönem Çin’in kontrolündeki çıkarlar tarafından yönetiliyordu.

🔹 Venezuela hükümeti, ABD’ye mülkiyet payı verilmesi karşılığında özel şirketlerin, aralarında Amerikan şirketlerinin de bulunduğu firmaların sahaları geliştirmesinden ve ülkeye daha fazla petrol geliri sağlamasından yararlanacak.

🔹 İran ve Ukrayna’daki savaşlar küresel petrol arzını aksatıp fiyatları artırırken ABD Stratejik Petrol Rezervi 40 yılın en düşük seviyesine geriledi.

🔹 Başkan Donald Trump, Venezuela petrol sahalarında mülkiyet payı alma seçeneklerini, 3 Ocak’ta eski Venezuela lideri Nicolas Maduro’nun yakalanmasına izin vermesinden önce özel olarak görüşmeye başladı.

🔹 Venezuela’nın petrol sektörü, Hugo Chavez’in 1999’da iktidara gelmesinin ardından Chavez ve Maduro dönemlerindeki sosyalist yönetim politikaları nedeniyle görece bakımsız kaldı.

🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Venezuela’nın geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez görüşmelere öncülük ediyor; ABD Dışişleri ve Savunma bakanlıklarının üst düzey yetkilileri geçen ay Caracas’ta ayrıntıları ele aldı.

🔹 Beyaz Saray Genelkurmay Başkan Yardımcısı Stephen Miller da görüşmelerde önemli rol oynuyor.

🔹 Anlaşmanın ne zaman tamamlanacağı netleşmedi. Enerji Bakanı Chris Wright’ın gelecek hafta Venezuela’ya gitme planlarını görüştüğü ve ABD şirketlerinin petrol üretimini artırma yöntemlerinin ele alındığı belirtildi.

🔹 Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Tahran ziyaretinde İranlı yetkililerle Hürmüz Boğazı'nda uluslararası hukuka uygun seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesinin önemini görüştü.

🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, arabulucuların talebi üzerine boğazın yeniden açılması için İran'ın koşullar listesini hazırladığını açıkladı.

🔹 Rızai, İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir denizcilik koridoru üzerinde anlaştığını söyledi. Güzergâhın bir bölümü Umman, bir bölümü İran sularından geçecek; ABD İran'ın koşullarını karşılaması halinde gemiler belirlenen merkezi kanalı kullanacak.

🔹 İran'ın önceki koşulları arasında ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının sona ermesi, tazminat ödenmesi ve yaptırımların kaldırılması yer aldı. İran'ın bu talepleri ABD'nin kabul edebileceği şekilde değiştirip değiştirmeyeceği netleşmedi.

🔹 İran ve ABD son haftalarda doğrudan diplomasi yerine sert açıklamalar yaptı. İran, haziranda ateşkes ve boğazdaki deniz taşımacılığı koşullarını belirleyen mutabakata dönülmesini talep ederken, Donald Trump mutabakatın imzalanmasından üç hafta sonra anlaşmanın sona erdiğini açıkladı.

🔹 İran Devrim Muhafızları, İran ve Umman'ın boğazdaki trafiğin yönetimi ile gelirlerin paylaşılması konusunda prensipte anlaştığını açıkladı. Üst düzey bir İranlı yetkili, iki ülkenin anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalışmayı sürdürdüğünü söyledi.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD güçlerinin İran Devrim Muhafızları tarafından aylar önce boğaza yerleştirilen deniz mayınlarını temizlediğini açıkladı. Cooper, uluslararası denizcilik hatlarının açık olduğunu ve hareketliliğin arttığını söyledi.

🔹 Cooper, ABD güçlerinin son aylarda yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıyan 1.500 ticari geminin boğazdan geçmesine yardımcı olduğunu açıkladı.

🔹 Donald Trump boğazın açık olduğunu söylerken, İran'ın tehditleri nedeniyle birçok gemi Hürmüz Boğazı'ndan geçmemeyi tercih etti. Gemi takip hizmetleri, trafiğin normal hacmin yaklaşık yüzde 5 ila 15'i düzeyinde olduğunu tahmin etti.

🔹 Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü, savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'nda 19 denizcinin hayatını kaybettiği 70 olay kaydetti.

🔹 İran ile Umman arasındaki Hürmüz Boğazı, savaştan önce dünya petrol arzının yüzde 20'sinin geçtiği dar deniz geçidiydi.

🔹 ABD ve İsrail'in altı ay önce savaşı başlatmasının ardından İran, izni olmadan boğazdan geçen gemileri vurmakla tehdit etti; deniz trafiği azaldı ve petrol fiyatları yükseldi.

🔹 Amerikalıların yapay zekâ sohbet robotlarına yazdığı özel konuşmalar, son iki yılda en az 12 ceza ve hukuk davasında mahkeme kayıtlarına girdi.

🔹 R.K.C. adlı bir genç, Meta, Snapchat, TikTok ve YouTube’a karşı açtığı davada sosyal medya uygulamalarının bağımlılık ve ruh sağlığı sorunlarına yol açtığını savundu. Savunma avukatları, gencin ChatGPT ile yaptığı özel konuşmaları dava dosyasına sundu.

🔹 R.K.C.’nin avukatları temmuz sonunda Snap, TikTok ve YouTube ile uzlaştı; Meta’ya karşı açılan dava da düşürüldü. Şirketler gencin suçlamalarını reddetti.

🔹 ChatGPT konuşmaları; kolluk kuvvetleri, şirketler veya hukuk davalarındaki karşı taraflar tarafından talep edilebiliyor. Polis ve hukuk davalarının tarafları elde ettikleri tüm kanıtları mahkemeye sunmak zorunda olmadığı için bu tür kayıtların soruşturmalarda ne sıklıkla kullanıldığı bilinmiyor.

🔹 OpenAI, eski kız arkadaşına tecavüz edip onu öldürme planlarından ChatGPT’ye defalarca bahseden Darren Zhou hakkında FBI’a bilgi verdi. Zhou mayısta tutuklandı, suçunu kabul etti ve sekiz yıl denetimli serbestlik cezası aldı.

🔹 OpenAI, tehlikeli davranış belirtilerini tarayan yazılımlar kullandığını ve “başkalarına yönelik yakın ve inandırıcı zarar riski” belirlenirse kullanıcıları kolluk kuvvetlerine bildirdiğini açıkladı.

🔹 OpenAI’nin hükümet ve kolluk kuvvetlerine kullanıcı verisi sağladığı hesapların sayısı 2025’in ikinci yarısında 80’i aştı. Bu sayı, 2024’ün aynı dönemine göre dört kattan fazla arttı.

🔹 Missouri’de Ryan Schaefer, telefonunun aranmasına izin verdikten sonra ChatGPT’ye birden fazla araca zarar vermiş olabileceğini ve polisin bunu öğrenip öğrenemeyeceğini yazdığı mesajlarla karşılaştı. Schaefer, ağır hasar suçunu kabul etti ve temmuzda beş yıl denetimli serbestlik cezası aldı.

🔹 Michigan’daki bir hukuk davasında bir lastik satıcısının ChatGPT’ye silinen Yahoo e-postalarının mahkeme celbiyle geri getirilip getirilemeyeceğini sorması delil olarak kullanıldı. Bir yargıç, satıcının bilgileri kasıtlı olarak sakladığına dair güçlü kanıt bulunduğuna karar vererek işverene ek avukatlık ücretleri verilmesine hükmetti.

🔹 OpenAI CEO’su Sam Altman, yapay zekâ sohbetlerinin doktor-hasta veya avukat-müvekkil görüşmeleri gibi özel hukuki korumaya alınmasını istedi. Mevcut hukukta chatbot konuşmaları bu tür bir ayrıcalıklı iletişim kapsamında bulunmuyor.

🔹 New York’taki federal bir yargıç, dolandırıcılık soruşturması geçiren finans yöneticisi Bradley Heppner’ın Claude ile yaptığı savunma stratejisi konuşmalarının avukat-müvekkil gizliliği kapsamında olmadığına karar verdi. Heppner mayısta menkul kıymet ve elektronik iletişim dolandırıcılığından mahkûm edildi.

🔹 OpenAI, Brezilya’da kendisini ve sekiz yaşındaki oğlunu öldürmesi için kiralık katil tutmak istediğini chatbot’a yazan bir erkek hakkında da FBI’a bilgi verdi; Brezilya makamları bu kişiyi tutukladı.

🔹 OpenAI, ChatGPT kullanıcılarının intiharları ve Kanada ile Florida’daki silahlı saldırıların ardından riskli konuşmaları yetkililere bildirme konusunda daha proaktif davranacağını açıkladı. Şirket, Florida’da dava ve ceza soruşturmasıyla karşı karşıya; saldırı kurbanlarının aileleri de Kanada ve Florida’da OpenAI’ye dava açtı.

🔹 Yapay zekâ günlük yaşamda daha fazla kullanıldıkça chatbot konuşmalarının soruşturmalarda ve duruşmalarda delil olarak kullanılması bekleniyor.

🔹 ABD Savunma Bakanlığı, yapay zekâ girişimi Anthropic’i tedarik zinciri riski olarak sınıflandırarak şirketle çalışan firmalara Anthropic’i boykot etmelerini emretti.

🔹 ABD Bölge Hâkimi Rita Lin, Savunma Bakanlığı’nın kararını yasa dışı ve dayanaksız buldu.

🔹 Hâkim Lin, ulusal güvenlik gerekçesinin hükümet eleştirmenlerini cezalandırmak ve onlara misilleme yapmak için sınırsız yetki vermediğini söyledi.

🔹 Pentagon, Anthropic’i şubat ayında tedarik zinciri riski olarak sınıflandırdı. Bu uygulama genellikle ABD için tehdit oluşturan ülkelerde bulunan şirketler için kullanılıyor ve Anthropic, kamuya açık biçimde bu sınıflandırmaya alınan ilk Amerikan şirketi oldu.

🔹 Anthropic, ordunun yapay zekâ modellerini gözetleme veya otonom silahlar gibi amaçlarla kullanmasına izin vermedi.

🔹 Şirket, modellerinin askeri silah sistemlerinde güvenli biçimde kullanılabilecek kadar güvenilir olmadığını ve yurt içi gözetlemede kullanılmasına karşı çıktığını açıkladı.

🔹 Anthropic, hükümetin eylemlerinin şirketin faaliyetlerini etkilediğini ve ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğini savundu.

🔹 Pentagon, özel şirketlerin askeri faaliyetleri kısıtlayamaması gerektiğini ve Anthropic’in yeni sözleşme şartlarını kabul etmemesinin teknoloji kullanımına ilişkin endişe yarattığını söyledi.

🔹 Beyaz Saray, Anthropic’i askeri faaliyetleri kontrol etmeye çalışan “radikal sol, woke bir şirket” olarak niteledi ve ordunun herhangi bir yapay zekâ şirketinin hizmet şartlarına değil ABD Anayasası’na bağlı olduğunu söyledi.

🔹 Hâkim Lin, hükümetin Anthropic’i zayıflatmaya ve yapay zekânın askeri kullanımına ilişkin kamu tartışmasını soğutmaya çalıştığını belirterek bunun Birinci Anayasa Değişikliği kapsamında klasik bir misilleme örneği gibi göründüğünü söyledi.

🔹 Anthropic, hükümetle yapıcı biçimde çalışarak yapay zekâyı ulusal güvenlik alanında kullanmayı ve bu teknolojiden tüm Amerikalıların yararlanmasını hedeflediğini açıkladı.

🔹 İran ekonomisi yüksek enflasyon, yıllardır süren Batı yaptırımları ve petrol gelirlerini önemli ölçüde azaltan savaş nedeniyle baskı altında bulunuyor.

🔹 Trump yönetimi, diğer ülkeleri İran’la tüm finansal ilişkilerini sonlandırmaya zorlayarak Tahran’ı ekonomik olarak yalnızlaştırmaya çalışıyor.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri’nin geçen hafta İran’la ticari ilişkileri askıya alması, ABD’nin yeni izolasyon girişimini başlattı. İran’ın dış ticareti az sayıda ülkeye yoğunlaştığı için alternatif bulma imkânı sınırlı kaldı.

🔹 ABD stratejisinin başarısı büyük ölçüde Çin’in tutumuna bağlı. Çin, İran petrolünün başlıca alıcısı ve İran’ın en büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor.

🔹 İran, 2024’te dünya genelinde 125 milyar dolar değerinde mal ticareti gerçekleştirdi. Birleşik Arap Emirlikleri, Çin ve Türkiye, İran’ın mal ithalatının yaklaşık dörtte üçünü sağladı; Çin, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye ise petrol dışı ihracatın üçte ikisinden fazlasını oluşturdu.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın en büyük ithalat kaynağı ve uluslararası ödemelerde kullandığı finans kanallarının geçiş noktasıydı. Ülke ayrıca İran’la doğrudan işlem yapmak istemeyen yabancı tedarikçilerin gönderilerini yeniden ihraç merkezi olarak işliyordu.

🔹 Çin, İran ham petrolünün büyük bölümünü yaptırımları aşan şeffaf olmayan ticaret ağları üzerinden satın alıyor. Çin’in üretim kapasitesi ve kritik maden tedarikindeki ağırlığı, ABD baskısına direnmesi için İran’ın diğer ortaklarından daha fazla alan sağlıyor.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la ekonomik bağlarını kesmeyen ülkelerin ikincil yaptırımlarla karşılaşacağını açıkladı. Bessent, planı “Ekonomik Dışlanmış Operasyonu” olarak adlandırdı.

🔹 Türkiye, Pakistan ve Irak hem İran hem de ABD ile önemli ilişkilere sahip. Bu ülkeler, Washington’ın yaptırımlarına maruz kalmamak için İran’la ekonomik bağlarını genişletme konusunda baskı altında bulunuyor.

🔹 Pakistan, İran’la ticareti artırmak istiyor ancak aynı zamanda Tahran ile Washington arasında arabuluculuk yapıyor ve İran’ın bölgesel rakibi Suudi Arabistan’la güçlü güvenlik ilişkilerini sürdürüyor.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapanması ve Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz’de gemi taşımacılığının riskli hale gelmesi üzerine Hazar Denizi’nde alternatif bir ticaret hattı geliştirmeye çalışıyor.

🔹 Rusya, İran’a Hazar Denizi limanları üzerinden ihracat yönlendirdi. Rusya ile İran arasındaki ticaretin yüzde 80’ini tarım ürünleri oluşturuyor; iki ülke arasında askeri teknoloji, mikroçip ve diğer stratejik ürünlerin ticaretinin artması bekleniyor.

🔹 Nvidia, OpenAI’nin planlanan veri merkezi projesine yönelik finansal garantinin ilk görüşülen tutarın yarısından daha azını üstlendi.

🔹 Şirket, yapay zekâ büyümesini desteklemek için finansal garantiler, hisse yatırımları ve kredi mekanizmaları kullanmaya devam ediyor.

🔹 Nvidia’nın ikinci çeyrek gelir beklentisi Wall Street tahminlerini aştı; şirketin hisseleri sonraki işlemlerde yükseldi ve perşembe günü piyasa değerine 442 milyar dolar eklendi.

🔹 Nvidia Mali İşler Direktörü Colette Kress, şirketin frontier yapay zekâ laboratuvarlarına yaklaşık 50 milyar dolar yatırım yaptığını söyledi.

🔹 Nvidia; Ohio’daki veri merkezi projesini, altı büyük Wall Street yatırım şirketiyle çip alımlarına yönelik 500 milyar dolarlık finansman girişimini ve bir yapay zekâ laboratuvarının 2 gigavatlık bilgi işlem kapasitesi almasını sağlayacak kredi desteğini sıraladı.

🔹 Kress, OpenAI, Anthropic ve diğer frontier laboratuvarların bilançoları ile kredi profillerinin büyüme hızlarını desteklemekte yetersiz kaldığını söyledi. Bu şirketler daha fazla bilgi işlem gücü satın alabilmek için Nvidia’nın desteğine ihtiyaç duyuyor.

🔹 Nvidia’nın Portsmouth, Ohio’daki projesinin planlanan kapasitesi 10 gigavat olacak ve tesis dünyanın en büyüğü olabilir.

🔹 Nvidia, SoftBank’ın SB Energy şirketinin kampüs inşası için borçlanmasına yardımcı olmak üzere projenin tamamlanmış değerinin 105 milyar dolara kadar olan bölümünü garanti etti. Karşılığında şirket, projenin ilk yarısına çip sağlama konusunda münhasır hak elde etti.

🔹 OpenAI’nin proje kapsamında satın alacağı Nvidia çiplerinin toplam değerinin 350 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

🔹 Nvidia CEO’su Jensen Huang, X paylaşımında finansman düzenlemesinin döngüsel finansman olmadığını söyledi ve uygulamayı şirketin tedarik zinciri stratejisine benzetti.

🔹 Anthropic’in eylül ayı gibi halka arz planlaması ve OpenAI’nin gelecek yıl halka arz yapmasının beklenmesi, çip alımlarında kredi garantilerine duyulan ihtiyacı zamanla azaltabilir.

🔹 Nvidia, veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını karşılamak için enerji şirketlerine yatırım yapıyor. Şirket Lancium’a 2 milyar dolar yatırım karşılığında yüzde 20 hisse aldı ve payını 1 milyar dolarlık ek yatırımla artırma seçeneğine sahip.

🔹 Nvidia geçen hafta enerji geliştiricisi Cloverleaf’e yüz milyonlarca dolar tutarında açıklanmayan yatırım yaptı; SB Energy yatırımının başlangıç tutarı ise 1,5 milyar dolar oldu.

🔹 Cloverleaf, Nvidia ortaklığının tasarım kararlarını Nvidia’nın mimarisine uyarlamasını sağlayacağını açıkladı.

🔹 Afrika ülkeleri yapay zekânın ekonomileri dönüştürmesi için gerekli altyapıyı kurmaya çalışırken, telekomünikasyon yatırımları ve hükümetlerle ilişkileri sayesinde Çin avantajlı konumda bulunuyor.

🔹 Sahra Altı Afrika’da yaklaşık 0,4 gigavat veri merkezi kapasitesi bulunuyor. Bu kapasite, dünya toplamının yüzde 1’inden azını oluşturuyor ve büyük bölümü telekomünikasyon ile geleneksel bulut hizmetlerini destekliyor.

🔹 Çin, geliştiricilerin indirip değiştirebildiği ve kendi verileriyle geliştirebildiği açık ağırlıklı yapay zekâ modelleri sunuyor. Afrika’daki yazılım geliştiricileri bu modelleri yerel kullanıcılara yönelik uygulamalar oluşturmak için kullanıyor.

🔹 Ugandalı araştırmacılar Alibaba’nın açık Qwen modelini kullanarak 31 yerel dilde çalışan Sunflower LLM’yi geliştirdi.

🔹 DeepWisdom’ın Atoms yazılım platformuyla geliştirilen Yotu Health uygulaması Kenya’da test ediliyor. Uygulama, diyabet hastalarının glikoz düzeylerini, ilaçlarını, öğünlerini ve semptomlarını kaydetmesine; kişiselleştirilmiş sağlık önerileri ve ne zaman tıbbi yardım alınması gerektiğine ilişkin uyarılar almasına yardımcı oluyor.

🔹 Etiyopya, Çin’in yapay zekâ destekli meteorolojik erken uyarı sistemini kullanıyor. Güney Afrika ise demiryolu sistemini hırsızlık ve vandalizme karşı korumaya yardımcı olması için Huawei sistemi kullanıyor.

🔹 Penn State’in geliştirilmesine katkı sunduğu bir uygulama, Google’ın açık kaynaklı TensorFlow yazılımıyla düşük maliyetli cep telefonlarında çalışıyor ve Batı Afrikalı çiftçilerin hastalanan ürünlerin fotoğrafını çekerek internet bağlantısı olmadan anında teşhis almasını sağlıyor.

🔹 Google’ın yapay zekâ destekli Flood Hub sistemi, Afrika’nın büyük bölümünde sel tahminleri sunuyor. Nijerya’daki uyarılar, bir yardım kuruluşunun afet sonrası yardımları hızlı biçimde hazırlamasına yardımcı oldu.

🔹 Nvidia, Nemotron açık ağırlıklı büyük dil modelleri ailesini geliştiriyor ve bu modellerin ilerletilmesi için uluslararası bir koalisyon oluşturuyor. Nemotron destekli bir çözüm, Gambiya’da sağlık çalışanlarının tıbbi bilgilere erişmesine yardımcı olmak üzere test ediliyor.

🔹 Yapay zekâ çalıştırmak için yüksek işlem kapasitesi ve elektrik gerekiyor. Afrika ülkelerinin yapay zekâ çağında veri egemenliği hedeflerine ulaşması için kendi elektrik üretimini artırması gerekiyor.

🔹 Nvidia, yapay zekâ için gerekli gelişmiş çiplerin geliştirilmesinde lider konumda bulunuyor. Cassava Technologies, beş ülkede 700 milyon dolarlık Nvidia destekli işlem kapasitesi yatırımı planlıyor; Microsoft ile Birleşik Arap Emirlikleri merkezli G42 de Kenya’da büyük bir veri merkezi kurmayı taahhüt etti.

🔹 Kenya’daki Microsoft projesi, veri merkezinin elektrik tüketimine ilişkin endişeler de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle durdu. Tesisin tam kapasiteyle çalışması için 1 gigavata kadar elektrik gerekebilir; bu miktar Kenya’nın mevcut kapasitesinin yaklaşık üçte birine denk geliyor.

🔹 Sahra Altı Afrika nüfusunun yalnızca yüzde 53’ünün elektriğe erişimi bulunuyor. ABD’nin 2013’te başlattığı Power Africa programı, kıta genelinde elektrik üretimini artırmak için Afrika hükümetleri ve özel sektörle ortaklıklar kurdu; program USAID’in dağıtılması ve dış yardımlardaki kesintilerin ardından durdu.

🔹 ABD’nin Afrika’da elektrik üretimi ve işlem kapasitesi yatırımlarına daha fazla katılması, Amerikan şirketlerinin gelişmekte olan Afrika pazarlarında daha güçlü bir konum elde etmesine yardımcı olabilir.

🔹 Güney Kore, ABD ve Japonya, Kuzey Kore’nin nükleer tehditlerine karşı koymak amacıyla 7 Eylül’de Freedom Edge adlı üçlü askeri tatbikatı başlatacak.

🔹 Güney Kore Savunma Bakanlığı, beş gün sürecek tatbikatın Jeju Adası açıklarındaki sularda yapılacağını ve savunma amaçlı olduğunu açıkladı.

🔹 Tatbikat, Kuzey Kore’nin nükleer ve füze tehditlerine karşı hazırlık, bölgesel barış ve istikrarı destekleme amacı taşıyor.

🔹 2024’te başlatılan Freedom Edge kapsamında eş zamanlı hava ve deniz tatbikatları yapılacak; balistik füze savunması, denizaltı savunma harbi, gözetleme ve ortak operasyon kabiliyetleri geliştirilecek.

🔹 Kuzey Kore, üçlü tatbikatı “pervasız bir güç gösterisi” olarak nitelendirdi ve tatbikatın Çin’i kuşatma ve Rusya’ya baskı kurma amacı taşıdığını söyledi.

🔹 ABD ve Güney Kore, yıllık Ulchi Freedom Shield tatbikatını planlanandan altı gün önce sona erdirdi. Donald Trump, Pentagon’a tatbikatı “önemli ölçüde azaltma” talimatı verdiğini ve Kim Jong Un ile ilişkilerin iyi olduğunu söyledi.

🔹 Kuzey Kore, tatbikatın kısaltılmasının “provokatif ve saldırgan niteliğini” değiştirmeyeceğini söyledi ve denize doğru yaklaşık 10 kısa menzilli balistik füze fırlattı.

🔹 Pyongyang, ABD’nin Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılmasını görüşmeler için ön koşul olmaktan çıkarmaması halinde Washington’la diplomasiyi yeniden başlatmayacağını açıkladı.

🔹 Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı, ABD’yi Kuzey Kore’ye yönelik bir dizi düşmanca adım atmakla suçladı; bu adımlar arasında Güney Kore’ye havadan havaya füzeler ve ilgili ekipman satışı ihtimalini gösterdi.

🔹 Kuzey Kore, düşmanca eylemlere “ciddi, derhal ve güçlü” bir karşılık vereceğini açıkladı.

🔹 Perşembe gecesine kadar süren Cakarta protestoları, yaşam maliyeti ve iş bulma sorunları, yolsuzluk, hükümet harcamaları ve ordunun genişleyen rolü nedeniyle Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto üzerindeki baskının sürdüğünü gösterdi.

🔹 Gösteriler, Endonezya’da 1998’den bu yana yaşanan en ciddi ülke çapındaki şiddetin birinci yıl dönümünde düzenlendi. Katılım, polisin ilk tahminlerinin oldukça üzerine çıktı; akşam saatlerinde protestocular ateş yaktı, şişe attı ve polisle karşı karşıya geldi.

🔹 Polis, göstericileri tazyikli su kullanarak dağıttı. Protestoların ülke çapında daha geniş bir huzursuzluğa dönüşmemesiyle Endonezya hisse senetleri yüzde 0,7’ye kadar yükseldi, rupi yüzde 0,1 değer kazandı ve 10 yıllık devlet tahvili getirisi 7 baz puan geriledi.

🔹 Endonezya’da son üç yıldır her ağustos ayında farklı nedenlerle protestolar düzenleniyor. Bu haftaki gösteriler, başlangıçta yolsuzlukla mücadele yasasına odaklanırken daha sonra ekonomik koşullara ve hükümet politikalarına yönelik şikâyetlere yayıldı.

🔹 Gösteriler, Orta Cava’daki Pati bölgesinden gelen yolsuzlukla mücadele grubunun uzun süredir bekleyen mal varlığına el koyma yasasının çıkarılması talebiyle başladı. Parlamento üyeleri, yasa tasarısını 15 Aralık’a kadar geçirme taahhüdü imzaladı.

🔹 Öğrenci ve sivil toplum grupları yüksek gıda fiyatları, iş bulma güçlüğü, hükümetin harcama programları, Prabowo’nun ücretsiz yemek programı, Kırmızı-Beyaz Köy Kooperatifleri ve ordunun sivil alandaki rolü konusunda tepki gösterdi.

🔹 Tempo Data Science tarafından bu hafta yayımlanan ankette Prabowo-Gibran yönetiminden memnuniyet yüzde 37’ye geriledi. Bu oran mart ayında yüzde 58, aralık ayında yüzde 75’ti; yüksek gıda fiyatları, iş bulma güçlüğü ve ekonomiyle ilgili kaygılar başlıca memnuniyetsizlik nedenleri oldu.

🔹 Endonezya ekonomisi yüzde 5’in üzerinde büyürken işsizlik hafifçe geriledi. Prabowo, geniş bir parlamento koalisyonunun desteğiyle güçlü kurumsal kontrolünü koruyor; ülkede belirgin bir ekonomik kriz veya birleşik bir muhalefet hareketi bulunmuyor.

🔹 Ücretsiz yemek programıyla ilgili yolsuzluk soruşturmaları eski üst düzey yetkililer ile güvenlik güçlerinin bazı üyelerini kapsadı. Köy kooperatifi programı da finansman, tedarik ve uygulama konularında eleştirildi.

🔹 Ordunun sivil kurumlarda genişleyen rolü, Suharto döneminin otoriter geçmişine ilişkin kaygıları yeniden gündeme getirdi. Ordu, Cakarta’daki geniş kapsamlı güvenlik operasyonları için 40.800’ü teyakkuzda olmak üzere 70.000’den fazla personelin hazır bulunduğunu açıkladı.

🔹 Polis, parlamento çevresinde 4.274 personel görevlendirdi ve miting öncesinde 65 kişiyi gözaltına aldı. Polis; kesici aletler, benzin ve molotof kokteyli yapımında kullanılabilecek malzemelere el koydu.

🔹 Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix, yapay zekâ altyapısının temel bileşenlerinden yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çipleri üretecek ilk ABD tesisinin temelini Indiana eyaletinin West Lafayette kentinde attı.

🔹 4 milyar doların üzerindeki proje, gelişmiş çip paketleme tesisiyle Purdue Üniversitesi'nin bulunduğu West Lafayette'te kurulacak araştırma ve geliştirme kompleksini kapsıyor.

🔹 Yaklaşık 133,5 dönümlük alana yayılan tesisin Ekim 2028'de faaliyete geçmesi, HBM seri üretiminin ise 2029'un ikinci yarısında başlaması planlanıyor.

🔹 Yatırım kapsamında, Joe Biden'ın başkanlığı döneminde yürürlüğe giren CHIPS ve Bilim Yasası uyarınca 458 milyon dolarlık doğrudan kamu finansmanı bulunuyor.

🔹 Tesiste Nvidia'nın yaklaşan Vera-Rubin mimarisinde kullanılacak 12 katmanlı HBM4E dahil yeni nesil HBM çipleri paketlenecek. Tesisin yıllık yüz binlerce wafer üretme kapasitesine sahip olması planlanıyor.

🔹 SK Hynix, wafer üretimini Güney Kore'de yapacak; wafer'lar paketleme ve son test için Indiana'ya gönderilecek, ardından ABD'deki müşterilere sevk edilecek.

🔹 SK Hynix CEO'su Kwak Noh-jung, şirketin temmuz ayındaki Amerikan depo sertifikası kotasyonunun ardından ABD'deki yatırımla yeni bir adım attığını söyledi.

🔹 İnşaatın en yoğun döneminde sahada 3 binden fazla çalışanın bulunması bekleniyor. SK Hynix, Indiana tesisinde doğrudan 1.000 kişi istihdam etmeyi ve projenin inşaat, Ar-Ge ve operasyonlar genelinde doğrudan ve dolaylı olarak 7.000 iş yaratmasını planlıyor.

🔹 Purdue Üniversitesi'nin Birck Nanoteknoloji Merkezi, iş gücü geliştirme kapsamında SK Hynix ile çalışıyor; tesisin 2028'de faaliyete geçmesiyle 150 eğitimli öğrencinin işe hazır olması planlanıyor.

🔹 SK Hynix ile Purdue Üniversitesi, HBM dahil gelişmiş paketleme teknolojilerinde Ar-Ge iş birliği için mutabakat zaptı imzaladı.

🔹 Projenin bölgeye 100'den fazla SK Hynix tedarikçisi ve iş ortağını çekmesi bekleniyor.

🔹 SK Group Yönetim Kurulu Başkanı Tae-won, yapay zekâ talebinin sektörü zorlaması nedeniyle küresel bellek çipi kıtlığının 2030'a kadar sürmesinin beklendiğini söyledi.