🔹 Yapay zekâ; siber saldırılar, dezenformasyon, sistem arızaları ve tehlikeli kötüye kullanım gibi sınır aşan riskler taşıyor.

🔹 BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, ülkelerin sistemleri test etme, riskleri ölçme ve sorumluluk belirleme yöntemlerinde uzlaşmasının yapay zekâ güvenliğini artıracağını söyledi. Uyumsuz kuralların maliyetleri yükseltebileceğini ve dünyayı bölebileceğini belirtti.

🔹 Çin, geçen ay 29 kurucu üyeyle Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü’nü (Waico) kurdu. Örgüt, yapay zekâ iş birliği ve yönetişiminin yanı sıra gelişmekte olan ülkelerin yapay zekâ açığını kapatmayı amaçlıyor.

🔹 ABD, yapay zekâ, teknoloji ve tedarik zinciri güvenliği merkezli Pax Silica girişimini geliştirdi. Waico kalkınma ve iş birliğini desteklerken Çin’in küresel yapay zekâ yönetişimindeki etkisini artırabilir; Pax Silica ise kritik teknolojiler ve tedarik zinciri dayanıklılığına odaklanıyor.

🔹 Endonezya Waico’ya katılırken Pax Silica görüşmelerine de dahil oldu; Kazakistan her iki girişime katıldı. ABD, kendi çerçevesiyle uyumsuz girişimlere katılan ülkelerin dışlanabileceği yönünde uyarı yapmaya hazırlanıyor.

🔹 2025 tarihli ve 40’tan fazla politika ile kurumsal yönetişim belgesini inceleyen bir çalışma, ABD ve Çin’in sistem güvenilirliği, algoritmik şeffaflık ve yapay zekânın güvenliği artırmak için kullanılması konularında kesişen yaklaşımlara sahip olduğunu ortaya koydu.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Şanghay’daki Dünya Yapay Zekâ Konferansı’nda yapay zekânın insan kontrolünde kalması, risklerin önlenmesi ve kötüye kullanımın engellenmesi çağrısı yaptı. BM Yapay Zekâ Yönetişimi Küresel Diyaloğu da güçlü insan denetimini yönetişim öncelikleri arasına aldı.

🔹 Çin Komünist Partisi liderliği, Çin’in kurumsal yapısının merkezi unsurlarından biri olmasına rağmen yapay zekâ politikaları siyasi kaygılar, teknolojik güvenlik, ekonomik kalkınma ve ulusal güvenlik gibi birden fazla amacı aynı anda yansıtabilir.

🔹 Endonezya ve Kazakistan’ın tercihleri, ülkelerin farklı teknolojik ekosistemlere katılırken siyasi hizalanma olmadan bağımsız politika alanlarını koruyabileceğini gösteriyor. Ülkeleri tek bir girişimi seçmeye zorlamak, küresel yapay zekâ yönetişiminin aşması gereken bölünmeleri derinleştirebilir.

🔹 Farklı tarihlere, kültürlere ve koşullara sahip ülkeler aynı siyasi sistemleri, değerleri veya stratejik çıkarları paylaşmadan yapay zekâ alanında iş birliği yapabilir.

🔹 Rusya, iç piyasaya yakıt tedarikini sürdürmek amacıyla üreticilerin dizel ihracatına yönelik yasağı 30 Eylül'e kadar uzattı.

🔹 Hükümet, kararın iç yakıt piyasasının istikrarını desteklemek amacıyla alındığını açıkladı.

🔹 Yasağın, Orta Doğu çatışması ile Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle zaten daralan küresel dizel arzı üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

🔹 Ukrayna'nın son aylardaki saldırılarından önce Rusya, küresel dizel arzının yaklaşık %10'unu karşılayan önemli bir ihracatçıydı.

🔹 ABD dizel stokları mevsimsel olarak şimdiye kadarki en düşük seviyeye geriledi.

🔹 Avrupa'daki arz sıkışıklığı nedeniyle bölge, yedi yıl aradan sonra ilk kez Meksika'dan dizel tedarik etti.

🔹 Ukrayna, ağustos ayında Rus rafinerilerine en az 21 saldırı düzenledi. Bu sayı, Kremlin'in Şubat 2022'de başlattığı savaşın başlangıcından bu yana bir ayda kaydedilen en yüksek saldırı sayısı oldu.

🔹 Saldırılar, Rusya'nın çeşitli bölgelerinde yeni bir benzin kıtlığı dalgasına yol açtı.

🔹 Üreticilere yönelik dizel ihracatı yasağı temmuz başında kısa vadeli bir önlem olarak uygulandı ve saldırılar sürerken ağustos boyunca uzatıldı.

🔹 Yasağın kapsamı, hükümetler arası anlaşmalar çerçevesindeki sevkiyatlar ile insani yardımları içermiyor.

🔹 İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimleri hızla genişletmesi, bitişik bir Filistin devletinin kurulması ihtimalini zayıflattı.

🔹 Eski ABD özel temsilcisi Frank Lowenstein, 2016’dan bu yana güncellediği haritaların yerleşimlerin Batı Şeria’yı fiilen ilhak sürecini gösterdiğini söyledi.

🔹 İsrail hükümeti, yaklaşan seçimler öncesinde Batı Şeria’daki Filistin yönetimindeki bölgeleri bölmesi amaçlanan bir alanda 1.200 yeni yerleşim konutu için ihale açtı.

🔹 Avrupa Birliği ile İngiltere, Fransa ve Almanya’nın da aralarında bulunduğu 20’den fazla hükümet, ihalenin iki devletli çözüm ihtimalini zayıflatacağı gerekçesiyle geri çekilmesini istedi. ABD ortak açıklamaya katılmadı; Trump yönetimi ise Batı Şeria’nın ilhakına karşı olduğunu yineledi.

🔹 Batı Şeria’da 500 binden fazla Yahudi yerleşimci, 3 milyondan fazla Filistinliyle birlikte yaşıyor. İsrail, 2023’ten bu yana 104 yeni yerleşimi onayladı ve 58 binden fazla konutun inşasına izin verdi.

🔹 Yerleşimlerin ve karakolların toplam sayısı aynı dönemde yaklaşık 300’den 640’a çıktı. Birleşmiş Milletler, 2023’ten bu yana Filistinlilere yönelik 5.300’den fazla yerleşimci saldırısı belgeledi.

🔹 2023’ten bu yana Batı Şeria’da yerleşimciler veya İsrail güvenlik güçleri tarafından 1.100’den fazla Filistinli öldürüldü. Yıkımlar ve sindirme eylemleri 117 Filistin toplumunun tamamen veya kısmen yerinden edilmesine, 5.900’den fazla Filistinlinin evlerini terk etmesine yol açtı.

🔹 İsrail ordusunun Gazze’de bölgenin yüzde 65’inden fazlasını kontrol ettiği, konutların yüzde 90’ından fazlasının hasar gördüğü veya yıkıldığı ve 2 milyon kişinin kalan toprakların yüzde 35’inde çadır kamplarında yaşadığı belirtildi. Saldırılarda 70 binden fazla Filistinli öldü.

🔹 Filistinlilerin uygulanabilir bir öz yönetim kurabilmesi için yalnızca Gazze’den çekilme ve yerleşimlerin durdurulması değil, mevcut yerleşimlerin ve karakolların büyük ölçüde geri çekilmesi gerekiyor.

🔹 İsrail Meclisi 2025’te, İsrail’in Batı Şeria ve Gazze üzerinde doğal, tarihî ve hukuki hakka sahip olduğunu ilan eden bağlayıcı olmayan bir karar aldı. Benjamin Netanyahu ise Filistin devletinin kurulmasına izin vermeyeceği vaadiyle yeniden seçilmek için kampanya yürütüyor.

🔹 1947’deki Birleşmiş Milletler bölme planı Filistinlilere Ürdün Nehri ile Akdeniz arasındaki toprakların yaklaşık yüzde 43’ünü ayırdı; sonraki savaşların ardından İsrail’in payı yüzde 78’e çıktı. Güncel haritalar, Filistinlilerin toplam toprağın yaklaşık yüzde 8’ini, İsrail’in ise yüzde 92’sini kontrol ettiğini gösteriyor.

🔹 ABD, Japonya ve diğer ülkelerde sürdürülemez hale gelen kamu borcunun finansmanında köklü değişiklik yapılmaması halinde vergiler yakında artabilir.

🔹 Hükümetlerin savunma, sağlık, altyapı ve iklim değişikliğiyle mücadele harcamalarını borçlanmayla artırması, tahvil piyasalarında baskıyı yükseltiyor.

🔹 Küresel tahvil piyasalarında devlet tahvili getirileri hızla yükselirken tahvil fiyatları düşüyor; hükümetler daha maliyetli kısa vadeli borçlanmaya yöneliyor.

🔹 ABD’nin ulusal borcu 40 trilyon ABD dolarına ulaşırken, kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı Japonya’da yüzde 248’e, ABD’de yüzde 122’ye yükseldi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump’ın savaş harcamaları ülkenin borcunu artırabilir ve dış alacaklıların ABD borcunu finanse etme isteğini azaltabilir.

🔹 Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, 370 trilyon yenlik (2,3 trilyon ABD doları) teşvik paketini ve gıda tüketim vergisinde iki yıllık indirimi uygulamayı planlıyor.

🔹 İnsanların tasarruflarının daha büyük bir bölümünün kamu yatırımlarını finanse etmesi, fon yöneticilerinin yapay zekâ gibi popüler sektörlere yoğunlaşan yatırımlarını azaltması gerekiyor.

🔹 Piyasa ekonomilerindeki hükümetlerin, kamu tasarruflarını toplumsal açıdan önemli alanlara yönlendirmek için uzmanlaşmış devlet finans kurumları kurması öneriliyor.

🔹 Yeni kurumlarda ekonomist ve finans uzmanlarının istihdam edilmesi, kamu maliyesinin siyasi deneyimsizlikle yönetilmesi yerine uzmanlaşmaya dayalı bir yaklaşım sağlayabilir.

🔹 Borç krizinin aşılması için vergilerin ciddi biçimde artırılması, harcamaların kısılması veya her iki yöntemin birlikte uygulanması gerekebilir.

🔹 Rusya’nın Kiev bölgesindeki bir mühimmat deposuna düzenlediği insansız hava aracı saldırısının ardından meydana gelen patlamada en az 37 kişi öldü.

🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırının Kiev çevresinde bu yılki en ölümcül Rus saldırısı olduğunu söyledi ve ihmale karışanların cezalandırılacağını açıkladı.

🔹 Saldırı, Kiev yakınlarındaki Mıla köyünde cuma gecesi gerçekleşti; onlarca kişi yaralandı ve yüzlerce kişi bölgeden tahliye edildi.

🔹 Konut binaları ile yaşlılar ve engelliler için kullanılan bir tesisin de bulunduğu çevredeki altyapı ağır hasar gördü. Saldırının ardından geniş çaplı yangınlar çıktı.

🔹 Patlamanın yaşandığı askeri tesiste topçu mermileri, mayınlar, insansız hava araçları ve diğer mühimmatlar tutuluyordu.

🔹 Kiev çevresindeki Vışneve kentinde geçen ay yaşanan benzer olayda 10 kişi öldü ve yüzlerce ev hasar gördü.

🔹 Ukrayna’da resmi ihmal suçlamasıyla ceza soruşturmaları açıldı. Savunma Bakanlığı, silah depolamasından sorumlu kişilerin tesislerin tamamında denetim yapmasını istedi.

🔹 Zelenskiy, Rusya’nın gece saldırılarında Ukrayna’nın dokuz bölgesini daha hedef aldığını ve Kiev’in jet motorlu insansız hava araçlarıyla neredeyse kesintisiz saldırı altında kaldığını söyledi.

🔹 Kiev’de sirenler cumartesi günü üçüncü gün üst üste çaldı; Ukrayna Hava Kuvvetleri başkente yeni insansız hava aracı dalgalarının yaklaştığı uyarısında bulundu.

🔹 Kiev bölgesi Valisi Timur Tkaçenko, sabah saatlerindeki saldırıda Borispil bölgesinde 14 yaşındaki bir kızın öldüğünü açıkladı. Belediye Başkanı Vitali Kliçko, Kiev’de düşürülen bir insansız hava aracının 2 yaşındaki bir kızın ölümüne yol açtığını söyledi.

🔹 Perşembe ve cuma günlerindeki saldırılarda konut binaları ile büyük perakendecilere ait depolama tesisleri hasar gördü.

🔹 Hong Kong polisi, Ma On Shan bölgesindeki bir gölete çamaşır kapsülleri attığından şüphelenilen 42 yaşındaki bir erkeği hayvanlara eziyet şüphesiyle gözaltına aldı.

🔹 Olay, Kam Ying Road üzerindeki Kam Ying Court konut sitesinde kaplumbağaların bulunduğu gölette meydana geldi.

🔹 Güvenlik görevlisi çarşamba günü gölette çok miktarda köpük buldu ve polisi uyardı.

🔹 Görevli, gölette ölü bir yayın balığı ile yaralanmış 30 kaplumbağa buldu; kaplumbağaları göletten çıkararak temizlik yaptı.

🔹 Güvenlik kamerası görüntülerinde şüphelinin çarşamba günü saat 04.57'de gölete çamaşır kapsülleri attıktan sonra bölgeden ayrıldığı görüldü.

🔹 Polis, görüntüleri inceleyerek şüphelinin kimliğini belirledi ve cuma günü saat 21.15'te evinin yakınında gözaltına aldı.

🔹 Şüpheli kefaletle serbest bırakıldı ve 1 Ekim'de polise başvurması istendi.

🔹 Bölge sakinleri olaya tepki gösterdi. Bir sakin, “Kaplumbağaların da hayatı var. Bu tamamen vicdansızca” dedi; bir çocuk ise kaplumbağaların acı çekmesi nedeniyle çok üzgün olduğunu söyledi.

🔹 Hong Kong'da hayvanlara eziyet suçu üç yıla kadar hapis ve 200 bin Hong Kong doları para cezasıyla cezalandırılabiliyor.

🔹 Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, çatışmanın başlamasından bu yana yaklaşık 6.000 denizciyi taşıyan 400’e kadar geminin Basra Körfezi’nden güvenli şekilde ayrılamadığını söyledi.

🔹 Örgüt, savaşın şubat ayı sonunda başlamasından bu yana Basra Körfezi’ndeki uluslararası gemilere yönelik 70 saldırıyı doğruladı; saldırılarda 19 denizci öldü.

🔹 Hürmüz Boğazı, ABD ile İran arasındaki savaşın temel anlaşmazlık noktalarından biri oldu. Savaş öncesinde boğaz gemi trafiğine açıktı.

🔹 İran silahlı kuvvetleri, tehdit ve saldırılarla denizcilik şirketlerini işbirliğine zorlamaya çalışırken ABD Donanması İran limanlarına deniz ablukasını sürdürüyor.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, abluka kapsamında 82 ticari geminin yönlendirildiğini, üç geminin etkisiz hâle getirildiğini ve iki gemiye el konulduğunu açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan arındırıldığını, tamamen açık olduğunu ve yüzde 100 ABD kontrolünde bulunduğunu söyledi.

🔹 İran Devrim Muhafızları Donanması da Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrol sahibi olduğunu savunuyor.

🔹 İran yönetimi, ABD ile savaşın ağır ekonomik hasara yol açtığını kabul etti ancak geri adım atmayacağını açıkladı.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD yaptırımları ve deniz ablukası nedeniyle ülkenin dış ticaretinin yaklaşık yüzde 35 düştüğünü söyledi.

🔹 İran lideri Mücteba Hamaney, hükümete halkın ekonomik sıkıntısını gidermesi çağrısında bulundu. Hamaney, 28 Şubat’taki saldırıda yaralanmasından bu yana kamuoyu önüne çıkmadı.

🔹 Washington yönetimi, İran’la ticari ilişkilerini kesmeyen ülke ve şirketleri yaptırımlarla tehdit ediyor; Çin ve Hindistan gibi önemli İranlı ticaret ortaklarına karşı cezai önlemleri şimdilik uygulamıyor.

🔹 Umman, Hürmüz Boğazı için bir düzenleme konusunda İran’la müzakere ediyor; Trump ise bu girişimin ardından Umman’ı yok etmekle tehdit ediyor.

🔹 ABD’de taze ürün satışları, şiddetli ishale yol açan siklosporiyaz salgınının ardından ülke genelinde düştü. Salgın nedeniyle 17 binden fazla kişi hastalandı, iki kişi hayatını kaybetti.

🔹 En büyük vaka kümesi Meksika’da yetiştirilen iceberg marulla ilişkilendirildi. Federal sağlık yetkilileri Salinas Vadisi’ndeki marulları salgınla ilişkilendirmedi.

🔹 Talebin düşmesi üzerine Kaliforniya’daki çiftçiler sağlıklı marulları toprağa sürüyor ve işçi çıkarıyor. Ürün için pazar bulunmadığında, hasat işçiliği maliyetlerini karşılamak yerine marulu toprağa karıştırmak daha düşük maliyetli oluyor.

🔹 Church Brothers Farms, son altı haftada yaklaşık 3,9 milyon marul başını toprağa geri döndürdü ve atılan ürünler nedeniyle yüz binlerce dolar kaybetti.

🔹 Şirketin San Juan Bautista’daki tesisinde çalışanların çalışma saatleri azaltıldı, bazı çalışanlar işten çıkarıldı ve bazı üretim hatları bu hafta hiç çalışmadı.

🔹 ABD’de bu yaz satış için üretilen romaine ve iceberg marul miktarı son 25 yılın en düşük seviyesine indi. Marulun toptan fiyatları, satışa sunulan ürün miktarı az olmasına rağmen başa baş maliyet düzeyinde kaldı.

🔹 Salinas Vadisi, yaz aylarında ABD marulunun yaklaşık yüzde 70’ini üretiyor. Bölgede çilek ve brokoli de yetiştiriliyor.

🔹 Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, salgının yalnızca Meksika’da Taylor Farms tarafından yetiştirilen iceberg marulla bağlantısını doğruladı. Sağlık yetkilileri, kaynağı kamuoyuna açıklanmayan en az altı vaka kümesini daha araştırıyor.

🔹 Salinas Vadisi’nde marul satışları, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin siklosporiyaz ile Taco Bell marulu arasında bağlantı açıklamasına yakın bir dönemde, temmuz ayında düşmeye başladı.

🔹 Salgının etkisiyle marul satışları yaklaşık yüzde 30 azaldı. Satışlar salgın gerilerken toparlanmaya başladı; ancak üreticiler önümüzdeki aylarda ne kadar ekim yapacaklarına karar vermekte zorlanıyor.

🔹 Üreticiler çok az ekim yaparsa kışın marul kıtlığı yaşanabilir. Normal miktarda ekim yapılırsa, satılamayan sağlıklı ürünlerin traktörle parçalanarak toprağa karıştırılması yeniden gündeme gelebilir.

🔹 Salinas Belediye Başkanı Dennis Donohue, ürün satışlarındaki düşüşün belediye maliyesine etkisini görmek için satış vergisi geliri gibi yerel ekonomik göstergeleri izliyor.

🔹 Salinas’taki bazı restoranlarda müşteriler yeşil salataların güvenliği hakkında soru sormaya devam ediyor. Buna karşın romaine marulla hazırlanan Çin usulü tavuk salatası, kentteki bir restoranda en çok satan ürün olmayı sürdürüyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Brezilya’nın ekim ayında yapılacak başkanlık seçimi öncesinde ülkeye baskı uyguluyor.

🔹 Brezilya’nın muhafazakâr bölgelerinden Piracicaba, Trump’ın tarifeleri nedeniyle ekonomik baskı altında. Kentteki ağır makine sektöründe faaliyet gösteren 40 ila 50 şirket ve yaklaşık 10 bin çalışan tarifelerden etkileniyor.

🔹 Piracicaba, tarım makineleri, hasat makineleri, ilaçlama araçları, inşaat ekipmanları ve hidrolik sistemler üretiyor. Kentte, Caterpillar’ın ABD dışındaki en büyük fabrikalarından biri bulunuyor.

🔹 Kentin yılın ilk yarısındaki yaklaşık 1,3 milyar dolarlık ihracatının yüzde 51’i ABD’ye gitti; ABD’ye gönderilen ürünlerin yüzde 80’ini makineler oluşturdu.

🔹 Piracicaba, 2018’de Jair Bolsonaro’ya oyların yüzde 79’unu verdi. Bolsonaro’nun yeniden aday olamaması ve darbe planı nedeniyle ev hapsinde bulunması üzerine oğlu Flávio Bolsonaro, kenti destek üslerinden biri olarak görüyordu.

🔹 Trump, Temmuz 2025’te Brezilya’nın ABD’ye ihracatına yüzde 50 gümrük vergisi getirdi. Trump, kararı Bolsonaro’ya yönelik zulüm olarak nitelediği uygulamalara misilleme gerekçesiyle aldı.

🔹 Quaest anketinde katılımcıların yüzde 51’i, Flávio Bolsonaro’nun tarifeleri Brezilya hükümetine zarar vermek için desteklediğini düşündü; yüzde 30’u ise Flávio’nun tarifeleri engellemeye çalıştığı açıklamasına inandı.

🔹 Aynı ankette tarifelerin seçmenleri Luiz Inácio Lula da Silva’ya oy vermeye yüzde 42, Flávio Bolsonaro’ya oy vermeye yüzde 27 oranında daha yatkın hale getirdiği görüldü.

🔹 Belediye Başkanı Helinho Zanatta, mevcut siparişler tamamlandığında yeni işlerin yavaşlamasının beklendiğini söyledi. İş kayıpları kamu hizmetlerine talebi artırabilir; düşen satışlar ve vergi gelirleri ise belediyenin kaynaklarını azaltabilir.

🔹 Caterpillar’ın Brezilya’dan ayrılması kent için ciddi bir ekonomik kayıp oluşturabilir. Şirket, Piracicaba tesisinde yükleyiciler, greyderler, ekskavatörler ve silindirler üretiyor.

🔹 Piracicaba, ABD tarifelerinin ardından beş büyük Çinli şirketle kentte yatırım yapmaları konusunda görüşüyor. Brezilya’daki ticaret çeşitlendirme çabaları Çinli şirketler için yeni fırsatlar oluşturuyor.

🔹 Brezilya’nın ABD mallarına ek tarifeler uygulaması, ABD yapımı motor ve transmisyonları pahalılaştırabilir. Bu durum Brezilyalı üreticileri daha rekabetçi tedarikçilere yöneltebilir.

🔹 Piracicaba’nın makineleri uzun yıllar ABD’li alıcıların standartlarına göre üretilirken, Çinli şirketler kentteki üreticiler için müşteri olmaktan çok rakip haline geliyor.

🔹 Çin’in Brezilya makine ithalatındaki payı 2025’te yüzde 32,5’e yükseldi; bu oran on yıl önce yüzde 16,6 idi.

🔹 Tratorex sahibi Laerte Bandeira, Trump’ın tarifelerinden sonra ekipman üreticilerinin fiyatları düşürdüğünü ve bunun sektörde 50 yılda gördüğü en sert gerileme olduğunu söyledi.

🔹 Çin-Nepal sınırı boyunca yaşanan sel felaketinde 600’den fazla kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 3 bin kişi kayboldu.

🔹 Felaketin insan kaynaklı kalkınmayla bağlantılı olduğuna dair bir işaret bulunmuyor; ancak olay, Himalayalar’daki altyapı yatırımlarının doğal afet riskleriyle birlikte yürütülmesini gündeme getirdi.

🔹 Çin, Tibet ve Himalaya sınır bölgelerini ulusal ve enerji güvenliği açısından kritik görüyor. Pekin, bölgeyi yüksek irtifa yeşil enerji merkezine dönüştürmek için 168 milyar dolarlık bir mega baraj da dahil olmak üzere baraj, tünel, enerji hattı, güneş ve rüzgâr projeleri inşa ediyor.

🔹 Hindistan ve Nepal de Himalayalar’daki hidroelektrik, tünel, demiryolu ve sınır altyapısı yatırımlarını artırıyor. Hindistan, Çin’in projesinin aşağı kesiminde 11.200 megavatlık bir baraj projesi yürütüyor.

🔹 Himalayalar fay hatları üzerinde yer alıyor; bölgedeki nehirler buzullardan besleniyor. Deprem, heyelan, enkaz akışı ve buzul gölü taşkınları iklim değişikliğiyle daha öngörülemez hale geliyor.

🔹 Çarşamba günü bir buzulun dağdan kopması büyük bir heyelana ve binaları, köyleri, yolları, köprüleri ve hidroelektrik santrallerini sürükleyen su taşkınına yol açtı. Kurtarma çalışmaları, enkazın oluşturduğu set göllerinden kaynaklanabilecek yeni sel ve heyelan riski nedeniyle zorlaştı.

🔹 Nepal’de 12 barajın taşkın sularından etkilenmesiyle 430 megavattan fazla elektrik üretim kapasitesi devre dışı kaldı. Yapımı süren projelerde yaklaşık 470 megavatlık ek kapasite zarar gördü.

🔹 İki ülke arasındaki felaketin Çin tarafındaki bir barajın yıkılması sonucu meydana geldiğine dair söylentiler gerçek bir temele dayanmıyor. Çin’in Nepal Büyükelçiliği suçlamaları “sahte haber” olarak niteledi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Nepal Devlet Başkanı Ram Chandra Poudel’e Çin’in kurtarma çalışmalarına aktif yardım sağlamaya hazır olduğunu söyledi. Çin ve Nepal, kurtarma ekiplerini tehdit eden set gölünün izlenmesi konusunda iletişim kurdu.

🔹 Çin ve Hindistan, sınır aşan nehirlerde hidrolojik veri paylaşımı konusunda iletişimi sürdürme sözü verdi ve gelecek ay yeni bir toplantı yapmayı planladı.

🔹 Uzmanlar, ülkelerin Himalayalar’daki projeleri doğal afetlerin karmaşıklığını ve uygun ölçeği dikkate alarak tasarlamasını, ayrıca ortak veri paylaşımı ve erken uyarı sistemleri kurmasını istiyor.