ABD Ekonomik Baskıyı Artırıyor, Ancak Rakipleri Geri Adım Atmıyor
Wall Street Journal
🔹 ABD son 18 ayda İran'a yönelik 1.000'den fazla yaptırım uygulayarak Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı.
🔹 Bu hafta imzalanan ABD-İran anlaşması, Hürmüz Boğazı'nda serbest geçiş karşılığında İran'a yönelik yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasını öngören bir teklif içeriyor.
🔹 İran yaptırımlardan ciddi ekonomik zarar görmesine rağmen petrol satışları sayesinde milyarlarca dolarlık gelir elde etmeyi sürdürdü.
🔹 İran'ın 2024 yılında petrol ihracatından yaklaşık 43 milyar dolar gelir elde ettiği belirtiliyor.
🔹 ABD yönetimi, İran'ı müzakere masasına getirebilmek için limanlara yönelik fiziksel abluka uygulamak zorunda kaldı.
🔹 ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre yeni yaptırım uygulamaları 2017'de yıllık 880 seviyesinden 2024'te 3.000'in üzerine çıktı.
🔹 Kuzey Kore nükleer programını geliştirmeyi sürdürürken, Rusya Ukrayna savaşına devam ediyor ve Myanmar askeri yönetim tarafından yönetilmeyi sürdürüyor.
🔹 Küba hükümeti de yaptırımlara rağmen iktidarını koruyor.
🔹 Yaptırımların ekonomik yükünün büyük bölümü bu ülkelerde yaşayan vatandaşlar tarafından taşınıyor.
🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların daha hedefli ve belirli sürelerle uygulanması gerektiğini söyledi.
🔹 İran, Rusya ve Kuzey Kore yaptırımları aşmak için Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye'deki paravan şirketler ve aracılar üzerinden ticaret yürütüyor.
🔹 ABD, 2024 yılında İran adına çalışan ve Hong Kong ile BAE'de paravan şirketler kurduğu belirtilen iş insanı Ramin Celalian'ı yaptırım listesine aldı.
🔹 ABD yetkililerine göre Kuzey Kore son yıllarda kripto para hırsızlıklarından 6 milyar dolardan fazla gelir elde etti.
🔹 Çin, İran petrolünün en büyük müşterisi konumunda bulunuyor ve Çin bankaları petrol gelirlerinin aktarılmasında önemli rol oynuyor.
🔹 ABD ve Avrupa ülkeleri, Çin'in yaptırımları aşmadaki rolüne karşı daha sert adımlar atmaktan kaçınıyor.
🔹 Rusya'ya yönelik yaptırımlar ülkenin en az 450 milyar dolar gelir kaybetmesine yol açtı.
🔹 Rus ekonomisinin bu yıl yaklaşık yüzde 1 büyümesi bekleniyor.
🔹 Rusya, Ermenistan, Azerbaycan ve Kazakistan üzerinden yürütülen ticaret sayesinde askeri sanayisini beslemeyi ve tüketim mallarına erişimi sürdürmeyi başardı.
🔹 Kripto para sistemlerinin yaygınlaşması yaptırımların uygulanmasını daha zor hale getiriyor.
🔹 1980'lerde Güney Afrika'ya yönelik uluslararası yaptırımlar apartheid rejiminin sona ermesine katkı sağladı.
🔹 Obama döneminde İran bankacılık sektörüne uygulanan yaptırımlar, Tahran yönetiminin nükleer anlaşma müzakerelerine katılmasında etkili oldu.
🔹 Eski ABD Hazine Bakanlığı yaptırım yetkilisi Max Meizlish, yaptırımların başarısız olmadığını, asıl meselenin bu aracın nasıl kullanıldığı olduğunu söyledi.