🔹 ABD ve İran, Hürmüz Boğazı’nın kontrolü için salı günü karşılıklı ateş açtı.

🔹 Başkan Donald Trump, ABD saldırılarının İran’ın boğaza mayın döşeme girişimine ve Orta Doğu’daki ABD askerlerine ateş açmasına karşılık düzenlendiğini söyledi.

🔹 İran, Basra Körfezi boyunca füze ve insansız hava araçları fırlattı. Ürdün, hava sahasına giren 13 balistik füzeyi etkisiz hâle getirdiğini açıkladı; Kuveyt ve Bahreyn de düşman ateşine maruz kaldı.

🔹 ABD güçleri İran’ın hava savunma mevzilerini, radar sistemlerini, mayın döşeme kapasitesini ve iletişim tesislerini hedef aldı.

🔹 İran devlet medyası, ABD’nin bir düğün törenini vurduğunu ve çok sayıda sivili öldürdüğünü bildirdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, ABD ordusunun sivilleri hedef almadığını açıkladı.

🔹 Trump, İran’ın ABD saldırılarına misilleme yapması hâlinde daha güçlü saldırılar düzenleneceği uyarısında bulundu.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper, ana deniz trafiği kanallarındaki mayınların temizlendiğini ve uluslararası deniz yollarının açık olduğunu söyledi.

🔹 İran, mayın taşıyan roketleri boğaza fırlatmaya hazırlanırken ABD, saldırıyı önlemek amacıyla Larak Adası’na önleyici saldırı düzenledi; İran bunun ardından ABD üslerine füze attı.

🔹 İran, Basra Körfezi’ne giriş ve çıkışlarını ABD ordusuyla koordine eden gemilere ateş açmayı sürdürdü. Son günlerde çok sayıda gemi mermilerle vuruldu.

🔹 Salı günü sabahı Cooper, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi üyelerine İran savaşı hakkında brifing verdi. Komite Başkanı Mike Rogers, çatışmaların yoğunlaşmasını beklediğini söyledi; askerî harekâta aşina bir kişi ise tırmanma planı bulunmadığını belirtti.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, 50 binden fazla ABD askerinin İran limanlarına abluka uygulamak ve ticari gemilere boğazdan geçişte yardım etmek üzere Orta Doğu’da kaldığını açıkladı.

🔹 Salı günkü çatışmalardan saatler önce, Suudi petrolü taşıyan iki tanker Hürmüz Boğazı’nın gece geçişi sırasında dakikalar arayla roket ve diğer mühimmatlarla vuruldu. Saldırıların sorumluluğunu üstlenen olmadı.

🔹 Brent ham petrolünün fiyatı salı günü yüzde 4,4 artarak varil başına 94,47 dolara yükseldi.

🔹 Aralıklı çatışmalar Pentagon’un mühimmat stoklarını daha da zorladı ve İran savaşının ABD’nin Çin ile Rusya’yı caydırma kapasitesini etkilediği yönündeki endişeleri artırdı.

🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD ile Kanada’nın egemenliğine saygı duyan ve karşılıklı fayda sağlayan bir ticaret anlaşması yapılabileceğini söyledi.

🔹 Carney, Trump yönetimi yetkilileri Kanada’ya yönelik kamuya açık hakaretleri sürdürdüğü sürece görüşmelerin yeniden başlayamayacağını belirtti.

🔹 Carney, ABD’li yetkililerin Kanada ordusunu aşağılayan açıklamalarını görevlerinin seviyesinin altında olarak nitelendirdi.

🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Kanada’daki bir gençlik askeri öğrenci programındaki iki kadını alaya alan bir paylaşım yaptı.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD ile Kanada arasında ticaret savaşı yaşandığı görüşüyle alay ederek Kanada’nın Edmonton’daki alışveriş merkezinden çıkarılan iki denizaltıyı ABD’ye karşı kullanıp kullanmayacağını sordu.

🔹 ABD ile Kanada arasındaki ticaret görüşmeleri 21 Ağustos’ta kesildi. Başkan Donald Trump, ertesi gün Kanada’dan ithal edilen 20 milyar dolar değerindeki ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi getirdi.

🔹 Kanada, yaklaşık aynı değerdeki ABD ürünlerine misilleme vergilerini 8 Eylül’de yürürlüğe koymaya hazırlanıyor.

🔹 Carney, görüşmelerin otomotiv üretimi gibi kilit sektörleri etkileyen tarife düzenlemeleri de dahil olmak üzere biriken sorunlar nedeniyle çöktüğünü söyledi.

🔹 Carney, ABD’nin Kanada otomotiv sektörünü küçültmeye yönelik şartlarını kabul etmeyeceklerini açıkladı.

🔹 Carney, Kanada ve Meksika otomotiv sektörlerinin ABD otomotiv sektörünü güçlendirdiğini ve sektördeki büyük dönüşüm döneminde üç ülkenin birlikte çalışması gerektiğini söyledi.

🔹 Kanada, geçen ayki görüşmelerde işbirliği unsurları bulunduğu için müzakere masasından son ana kadar ayrılmadı.

🔹 Carney, tarafların bir anlaşmaya ulaştığını hiçbir zaman düşünmediklerini, görüşmelerin son aşamada farklı yönlere gittiğini ve ileride yeniden yakınlaşabileceklerini söyledi.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait hava savunma ve radar sistemleri, deniz unsurları, mayın döşeme kapasitesi ve iletişim tesislerini hedef aldı.

🔹 İran, Ürdün ve Irak’taki ABD unsurlarına saldırılar düzenlediğini açıkladı; İran medyası Bahreyn’in de hedef alındığını bildirdi.

🔹 Ürdün, hava sahasına giren 13 balistik füzeden 10’unu önlediğini, üçünün ise uzak bölgelere düştüğünü açıkladı. Bahreyn, İran’a ait insansız hava araçlarının önlenerek imha edildiğini duyurdu.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Irak’ın kuzeyindeki Erbil’de bulunan ABD üslerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlendiğini ve bazı ABD personelinin öldüğünü açıkladı. Irak ve ABD saldırıyı doğrulamadı.

🔹 İran’ın savaş nedeniyle ağır hasar gören ekonomisi ve zayıflayan konvansiyonel güçleri baskı altında kalırken, ABD ordusunun hassas güdümlü uzun menzilli füze stoklarının önemli bölümünü tüketmesi Amerikan ordusunun gelecekteki çatışmalara hazırlığı konusunda endişe yarattı.

🔹 Donald Trump, Hürmüz Boğazı üzerinde neredeyse tam kontrole sahip olduklarını ve İran ekonomisinin tamamen çöktüğünü söyledi. İran ortak askeri komutanlığı, ABD’ye yardım eden ülkelere daha ağır ve geniş kapsamlı saldırılar düzenleme tehdidinde bulundu.

🔹 Yenilenen ABD hava saldırıları petrol fiyatlarını beş haftanın en yüksek seviyesine taşıdı ve ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili getirisini yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine çıkardı. Asya borsalarında düşüş yaşandı.

🔹 İran Kızılayı, Hürmüz Boğazı kıyısındaki Sirik yakınlarında bir düğüne düzenlenen saldırıda beş kişinin öldüğünü ve 50 kişinin yaralandığını açıkladı. İran medyası ölenler arasında 4 yaşında bir çocuğun bulunduğunu, yaralı sayısının 68’e yükseldiğini bildirdi.

🔹 ABD’li yetkililer düğündeki olayla ilgili açıklama yapmadı. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıya karşılık verileceğini açıkladı.

🔹 İran’ın Huzistan eyaletinde üç noktaya düzenlenen ABD füze saldırılarında yedi kişi öldü, sekiz kişi yaralandı; eyalet vali yardımcısı saldırıların gece gerçekleştiğini açıkladı.

🔹 Temsilciler Meclisi, hükümeti 11 Aralık’a kadar finanse edecek geçici bütçe tasarısını 370’e karşı 48 oyla kabul etti.

🔹 Tasarı daha önce Senato’dan geçti ve yasalaşması için Başkan Donald Trump’ın imzasına sunuldu.

🔹 Tasarı, ara seçimlere birkaç hafta kala hükümetin kapanmasını önlemeyi amaçlıyor.

🔹 On dokuz Cumhuriyetçi, Senato’nun bütçeyle doğrudan bağlantılı olmayan hükümleri tasarıya eklemesine itiraz ederek karşı oy kullandı. Bu hükümler arasında, siyasi atamalı kişilere isteğe bağlı hibeler üzerinde daha fazla yetki verecek Yönetim ve Bütçe Ofisi kuralının uygulanmasını geçici olarak engelleyen madde bulunuyor.

🔹 Yirmi dokuz Demokrat da geçici bütçe tasarısına karşı oy verdi.

🔹 Senatörler Susan Collins ve Patty Murray’nin hazırladığı tasarı, Senato’da iki partinin desteğiyle 90’a karşı 6 oyla kabul edildi.

🔹 Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçi liderliği, tasarıyı değişiklik önerilerine izin vermeyen ve kabul için üçte iki çoğunluk gerektiren hızlandırılmış usulle oylamaya sundu.

🔹 Temsilciler Chip Roy ve Andy Harris, tasarının değişiklik önerilerinin sunulabilmesi için önce İçtüzük Komitesi’nden geçmesi gerektiğini söyledi. Roy, Senato’nun tasarıya çok sayıda ekleme yaptığını belirtti.

🔹 Tasarı, bazı kenevir ürünlerini marihuana olarak sınıflandıracak yeni kuralın uygulanmasını da erteliyor. Senatör Ted Budd liderliğindeki bazı Cumhuriyetçiler bu maddenin çıkarılması için girişimde bulundu ancak sonuç alamadı.

🔹 Andy Harris, sarhoş edici kenevir ürünlerinin çocuklar açısından sağlık krizi oluşturduğunu söyledi ve yeniden sınıflandırmanın 30 gün daha ertelenmesine karşı çıktı.

🔹 Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri Steve Scalise, bazı değişiklikleri desteklemediğini ancak hükümetin kapanmasını önlemenin daha önemli olduğunu söyledi.

🔹 Temsilci Rosa DeLauro, siyasi atamalı kişilerin hibeler dağıtılmadan önce inceleme yapmasını öngören Yönetim ve Bütçe Ofisi kuralının geçici olarak engellenmesini içeren ek maddeleri destekledi.

🔹 Söz konusu kural, bağımsız hakemlerin yetkisini azaltabilir ve bilimsel araştırmalar dahil önemli programların finansmanını tehdit edebilir.

🔹 Almanya, Çin’in adil olmayan ticaret uygulamalarına karşı önlemler içeren bir paketi önümüzdeki haftalarda kararlaştırmayı planlıyor.

🔹 Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, Alman sanayisinin Çin’e yönelik daha eleştirel bir tutum benimsediğini ve bunun hükümetin Çin politikasını daha net biçimde şekillendirmesine yardımcı olduğunu söyledi.

🔹 Friedrich Merz hükümeti, Alman sanayisi için daha güçlü güvenceler arıyor ve son aylarda Çin politikasını sertleştirdi.

🔹 Berlin daha önce, Çin’in otomotiv sektörü gibi Çin’e yüksek bağımlılığı bulunan önemli sektörlere misilleme yapmasından endişe ederek daha sert önlemlere temkinli yaklaşıyordu.

🔹 Olası önlemler arasında Almanya veya Avrupa pazarına girmek isteyen Çinli şirketlerden ortak girişim kurmalarının istenmesi, hibrit araçlar gibi alanlarda ek gümrük vergileri uygulanması ve Almanya ya da Avrupa’da üretilen mallara öncelik verilmesi bulunuyor.

🔹 Almanya hükümetinin kararlaştıracağı önlemler daha sonra Avrupa Birliği düzeyinde gündeme taşınacak.

🔹 Klingbeil, Almanya’nın Çin’le çatışma aramadığını ancak Çin’in artık kurallara uymadığını ve Almanya’nın kendisini farklı biçimde konumlandırması gerektiğini söyledi.

🔹 Klingbeil, ekonomik büyümeyi desteklemek için büyük ekonomilere jeopolitik koşulların istikrara kavuşturulması çağrısı yaptı; gümrük anlaşmazlıkları ile İran ve Ukrayna’daki savaşların ekonomik kalkınmayı olumsuz etkilediğini söyledi.

🔹 Klingbeil, Rusya maliye bakanının G20 toplantısına katılmasını ve ABD Hazine Bakanlığı’nın bazı gazetecilere akreditasyon vermemesini eleştirdi.

🔹 Hazine Bakanlığı, Bloomberg News ve Wall Street Journal’ın da aralarında bulunduğu bazı medya kuruluşlarının gazetecilerini bu haftaki G20 toplantısını izlemekten dışladı.

🔹 Yapay zekâ yatırımları için ABD teknoloji şirketlerinin gelecek yıllara yönelik harcama taahhütleri yaklaşık 7 trilyon dolara ulaşıyor.

🔹 Şirketlerin bilançoları dışında kalan “gizli yükümlülükler” neredeyse 3 trilyon dolar tutuyor.

🔹 Yapay zekâ sektöründeki dokuz büyük şirket, son dört çeyrekte yatırımlar için yaklaşık 600 milyar dolar harcadı.

🔹 Bu harcamaların önemli bölümü borçla finanse ediliyor; nakit akışlarının negatife dönmesi projeler için ek borç ihtiyacını artırabilir.

🔹 Büyük teknoloji şirketlerinin hisseleri, yapay zekâ yatırımlarındaki artışla birlikte sert yükseldi. Nasdaq, yapay zekâ beklentilerinin güçlendiği dönemde iki ayda yüzde 30 yükseldi; ardından yüzde 10 geriledi.

🔹 Yarı iletken şirketlerini izleyen endeks aynı dönemde yüzde 105 yükseldi, yüzde 30 düştü, ardından yüzde 21 toparlandı ve ağustos ortasına kadar yüzde 9 daha geriledi.

🔹 Sandisk’in piyasa değeri 220 milyar doların üzerine çıktı; hisse, nisan başından itibaren beş ay içinde yüzde 160’tan fazla yükseldi.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarındaki yükseliş, S&P 500 şirketlerinin kârlarını artırdı. Ancak gelirlerdeki artış, enerji sektöründeki olağanüstü sonuçlar çıkarıldığında yüzde 6,4 ile sınırlı kaldı.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarından beklenen getiriler gerçekleşmezse borçların ABD finansal sistemi tarafından taşınması ve küresel sonuçlar doğması mümkün olabilir.

🔹 Bank of America araştırması, piyasanın yapay zekâ şirketlerinde aşırı değerlenme potansiyelini kısmen azalttığını gösteriyor; bu nedenle 2000’lerin internet balonuna benzer ani bir çöküş daha az yakın görünüyor.

🔹 Wall Street Journal, yapay zekâ şirketlerinin gelecek dört yıldaki yatırım harcamalarını 7 trilyon dolar olarak tahmin ediyor.

🔹 Morgan Stanley, şirketlerin bilanço dışı yükümlülükleri ve borçla finanse edilen yatırımları nedeniyle toplam borçlanma potansiyelini değerlendirmenin zorlaştığını belirtiyor.

🔹 Apple, Tim Cook’a icra kurulu başkanı görevindeki maaş ve hisse ödemelerini içeren 47 milyon dolarlık ücret paketi verdi.

🔹 John Ternus’un temel maaşı 3 milyon dolara yükseltildi; performans kriterlerinin karşılanması halinde Apple’ın 2027 mali yılı için hedeflenen yıllık hisse ödülü 55 milyon dolar olarak belirlendi.

🔹 Cook’un yıllık maaşı 2 milyon dolar, planlanan hisse ödemesi 45 milyon dolar oldu. Bu paket, 2025’teki maaş ve hisse ödülüne kıyasla yüzde 20’lik düşüş anlamına geliyor; bonuslar ve diğer kalemler daha sonra açıklanacak.

🔹 Cook’tan Ternus’a CEO görev devri salı günü gerçekleşti. Bu, Apple’ın 21. yüzyıldaki yalnızca ikinci CEO değişimi oldu.

🔹 Cook, 15 yıllık CEO’luğu sırasında Washington ve Pekin’le ilişkiler kurdu; Apple’ın ABD’deki büyük şirketlerden biri olma özelliği ile üretimde Çin’e bağımlılığı arasındaki süreci yönetti.

🔹 Apple, Cook için icra kurulu başkanı görevini oluşturdu. Uzun süredir icracı olmayan yönetim kurulu başkanı olan Arthur Levinson, salı günü baş bağımsız direktör oldu.

🔹 Apple, Cook’un dünya genelindeki politika yapıcılarla iletişim kurmak da dahil olmak üzere şirketin bazı faaliyetlerine yardımcı olacağını açıkladı.

🔹 25 yıldır Apple’da çalışan donanım mühendisi Ternus, CEO olarak ilk gününde çalışanlara Cook’a teşekkür etti ve Cook’un icra kurulu başkanı olarak görevde kalmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

🔹 Ternus’un CEO olarak ilk büyük kamuoyu etkinliği gelecek çarşamba Cupertino’daki yıllık iPhone lansmanı olacak. Apple’ın etkinlikte yeni bir katlanabilir akıllı telefon tanıtması bekleniyor.

🔹 Apple hisseleri salı günü yaklaşık yüzde 2,5 yükseldi.

🔹 Tahvil getirilerindeki yükseliş ile hisse senedi piyasalarındaki güçlü ve geniş kapsamlı rallinin aynı anda yaşanması, piyasalardaki temel bilmecelerden birini oluşturuyor.

🔹 İyimser yatırımcılar, iki hareketi de şirket kârlarındaki artışa ve yapay zekâ yatırımlarının uzun vadeli büyüme beklentilerini yükseltmesine bağlıyor. Daha yüksek getiriler, bu görüşe göre, daha güçlü büyüme beklentilerini yansıtıyor.

🔹 Tahvil hareketi ağırlıklı olarak reel getirilerdeki yükselişten kaynaklanıyor; ancak bu yaklaşım, yapay zekâ yatırımlarını finanse eden bazı kredi alanlarında görülen baskıyı ve zayıflayan dolardan yararlanması beklenen varlıklara yönelik işlemlerin yeniden canlanmasını açıklamıyor.

🔹 Veri merkezleri üç biçimde finanse edilebiliyor: şirketlerin kendi nakdini kullanması, başka kurumların borçlanabilmesi için şirket itibarını kullanması veya doğrudan borçlanılması. Yapay zekâ yatırımları bu üç yöntemi sırasıyla kullandı.

🔹 Microsoft, Alphabet, Amazon ve Meta’nın 2020’ye kadar biriktirdiği yaklaşık 200 milyar dolarlık nakit ile faaliyetlerden yılda ürettikleri yaklaşık 650 milyar dolar, yatırımların başlangıçta piyasa sermaye maliyetinden görece bağımsız finanse edilmesini sağladı.

🔹 Şirketlerin kendi bilançolarıyla yatırım yapması, harcamaların ekonomik faydalarını faiz oranları üzerinde krediyle finanse edilen harcamalar kadar yukarı yönlü baskı oluşturmadan ortaya çıkardı.

🔹 Büyük teknoloji şirketlerinin serbest nakit akışı sıfıra gerilemiş olabilir; buna rağmen güçlü kârlılıkları ve bilançoları, nakit temelli finansmandan kredi ve hisse senedi yatırımcılarına geçişi sınırlı bir değişim gibi gösteriyor.

🔹 Teknoloji şirketlerinin tahvil ihracı kamu borçlanmasından daha küçük olsa da fiyat duyarlılığı önem taşıyor. Şirket tahvili ihracı genellikle getiriler yükseldiğinde azalırken teknoloji şirketlerinin borçlanması ters yönde ilerliyor.

🔹 Maliyete duyarsız ölçekteki borçlanma, konut sahipleri ve hükümetler dahil diğer borçlular için getirileri yükseltiyor. Bu eğilim, hisse senedi piyasası teknoloji yatırımlarını desteklemeyi sürdürdüğü sürece devam edebilir.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarını durdurabilecek gelişmeler arasında kapasite fazlası ve kâr marjlarına ilişkin endişelerin artması ya da yüksek getirilerin daha geniş piyasa üzerindeki etkileri bulunuyor.

🔹 Yükselen getiriler güçlü bir ekonominin gelecekte bütçe açığını finanse edeceğini göstermeyebilir. Yüksek faiz oranları, özel sektörün maliyete duyarsız borçlanması nedeniyle yükselse bile bütçe açıklarını artırıyor.

🔹 Reel getirilerdeki bu ölçekte yükseliş, geçmiş döngülerde riskli varlıklardan para çıkışını hızlandırarak döngüyü sona erdirdi. Bu kez aynı sonuç henüz ortaya çıkmadı; bu durum kalıcı biçimde daha yüksek kârlardan çok, yapay zekâ yatırımlarının yakın zamana kadar finanse edilme biçimiyle bağlantılı olabilir.

🔹 Krediyle finanse edilen yatırımların veri merkezleri, enerji altyapısı ve yapay zekâ sunucuları gibi reel varlıklarla doğrudan bağlantılı olması, olası finansman sorunlarının borçlulara, tedarikçilere ve talebe yansımasına yol açabilir.

🔹 ABD ordusu 1 Eylül Salı günü birkaç gün içinde ikinci kez İran’ı bombaladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (Centcom), Devrim Muhafızları’na ait hava savunma sahaları, radar sistemleri, deniz tesisleri, mayın düzenekleri ve iletişim merkezlerinin hedef alındığını açıkladı.

🔹 İran devlet medyası, ABD saldırılarında en az 11 kişinin öldüğünü; Hürmüzgan’daki bir düğünde dört, Huzistan’daki füze saldırılarında yedi kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Saldırılarda onlarca kişi yaralandı.

🔹 İran, füze ve insansız hava araçlarıyla bölgedeki ABD üslerini ve çıkarlarını hedef alan bir karşı operasyon başlattığını açıkladı.

🔹 Devrim Muhafızları, Ürdün’deki Camp Titin adlı Amerikan askeri üssünü, Irak’ın Erbil kentindeki ABD üslerini ve Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nü hedef aldığını duyurdu.

🔹 Ürdün ordusu, İran’dan fırlatılan 10 füzeyi imha ettiğini, üç füzenin yerleşim bölgelerinden uzakta düştüğünü ve yaralanan olmadığını açıkladı. Kuveyt de füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığını bildirdi.

🔹 İran Merkez Askeri Komutanlığı Sözcüsü İbrahim Zolfaghari, ABD saldırılarının sürmesi halinde daha geniş ve yıkıcı karşılıklar verileceğini söyledi.

🔹 Donald Trump, İran’ın misilleme yapması halinde ABD’nin daha sert saldırılar düzenleyeceği uyarısında bulundu. Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerinde neredeyse tam kontrol sahibi olduğunu ve İran ekonomisinin tamamen çökmekte olduğunu söyledi.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin anlaşma kapsamındaki taahhütlerine dönmesi halinde müzakerelerin yeniden başlaması için karşılıklı adımlar atılabileceğini açıkladı.

🔹 İran’ın güneyinde, Bender Abbas, Kiş Adası ve Lavan Adası çevresinde patlamalar meydana geldi; Kirman eyaletindeki bir havaalanı da hedef alındı.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndan çıkan iki petrol tankeri kimliği belirsiz cisimlerle vuruldu. Saldırıların ardından ABD ham petrolü 90 doların üzerine çıkarken Avrupa’da doğal gaz fiyatları üç yıldan uzun sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.

🔹 İran makamları, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının ithalatı zorlaştırması nedeniyle ülkede benzin tüketiminin azaltılması çağrısı yaptı. ABD hükümeti İran’a yönelik yaptırımlarla ekonomik baskı kampanyası başlatacağını açıkladı.

🔹 Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran’ın nükleer tesislerine erişim konusunun acilen çözülmesi gerektiğini bildirdi. Ajans, Haziran 2025’teki İsrail-ABD bombardımanlarından bu yana Fordo, Natanz ve İsfahan’daki başlıca tesislere erişemedi.

🔹 Yapay zekâ sistemlerinin eğitimi ve kullanımı yüksek miktarda çip gerektiriyor. Bu çiplerin çoğunu ABD şirketleri ve müttefik ülkelerdeki şirketler üretiyor.

🔹 Çin, on yılı aşkın süredir yarı iletken tasarımı ve üretim kapasitesi oluşturmak için yılda on milyarlarca dolar harcıyor. Buna rağmen önde gelen yapay zekâ sistemlerinin çoğu Batı tasarımı ve üretimi çiplerle eğitiliyor ve çalıştırılıyor.

🔹 Çip ihracat kontrolleri Çin’deki bazı şirketleri yerli kapasite oluşturmaya teşvik edebilir. Çin hükümeti ise ABD’deki ihracat kontrollerinden önce de yarı iletkenlerde kendine yeterlilik hedefliyordu.

🔹 Huawei, Nvidia’nın Çin pazarından dışlanmasından yararlanabilir. Çin’deki bulut bilişim ve yapay zekâ şirketleri ise ithal çipleri tercih ediyor ve hâlâ önemli miktarda bu çipleri kullanıyor.

🔹 Çinli yapay zekâ şirketleri, Nvidia çiplerine Çin dışındaki bulut hizmetleri üzerinden veya çipleri ülkeye kaçırarak erişebiliyor. Çip kaçakçılığına yönelik ihracat kontrollerinin uygulanması, düzenlemelerdeki değişiklikler, sınırlı bütçe ve uygulama belirsizliği nedeniyle zayıf kaldı.

🔹 Çin’in yüksek teknoloji çipi üretimini hızla artırması zor ilerliyor. Huawei, 2024 ve 2025’in büyük bölümünde yüksek teknoloji çipleri temin etmek için Tayvan’dan paravan şirketler aracılığıyla çip kaçırdı.

🔹 Çinli bir şirket bu yıl yaklaşık beş immersion DUV litografi makinesini müşterilere göndermeye hazırlanıyor. Bu makineler, ASML’nin 2000’lerin başında ürettiği teknolojiye dayanıyor ve şirketin küresel DUV makinesi üretiminin yalnızca birkaç puanını oluşturuyor.

🔹 Tayvan, yapay zekâ hızlandırıcılarının yüzde 90’dan fazlasını bu yıl üretecek; bu oranın gelecek yıl da korunması bekleniyor. Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., Arizona’daki ilk tesisini işletmeye aldı ve gelecek on yılda yaklaşık bir düzine tesis daha açmayı planlıyor.

🔹 Intel Foundry ve Samsung Foundry’nin yeni müşterilerden aldığı büyük siparişler arttı. Intel’in tesisleri ağırlıklı olarak ABD’de, Samsung’un tesisleri ise Güney Kore ve ABD’de bulunuyor.

🔹 Elon Musk, Terafab girişimiyle çip üretimine giriyor. Çip üretim tabanının gelecek on yılın ortasına kadar coğrafi açıdan daha çeşitli hale gelmesi bekleniyor.

🔹 Tayvan, önümüzdeki on yıl boyunca ABD teknoloji sektörü için vazgeçilmez bir çip tedarikçisi olmaya devam edecek. ABD şirketleri, TSMC gelirlerinin yüzde 70 ila 80’ini oluşturuyor.