🔹 1990’lar ve 2000’lerde Çin’in ekonomik yükselişinin temelini oluşturan yüz milyonlarca mavi yakalı işçi, imalatın otomasyonu, işlerin daha ucuz iş gücüne sahip ülkelere taşınması ve gayrimenkul krizinin etkileriyle geride kalıyor.

🔹 Çin’de düşük maliyetli iş gücüne dayalı ekonomi, yüksek teknoloji yatırımlarıyla dönüşürken sıradan işçiler için istihdam ve gelir baskısı artıyor.

🔹 Bazı ölçümlere göre Çin’de gelir eşitsizliği ABD’den daha yüksek seviyeye ulaştı. Eşitsizlik ve işsizliğin artması, Çin’in nominal gayrisafi yurt içi hasıla bakımından ABD’yi geçemeyebileceği görüşünü güçlendiriyor.

🔹 Pekin, 2010’ların ortasından itibaren fabrika otomasyonunu yoğun biçimde sübvanse etti. Bu politika iş gücü maliyetlerini düşük tuttu, Çin ürünlerinin ucuz kalmasını sağladı ve ihracatı artırdı; Çin’in ticaret fazlası 2025’te yaklaşık 1,2 trilyon dolarla rekor kırdı.

🔹 Otomasyon, sanayi iş gücünü daraltırken kalıcı sözleşmesi olmayan düşük ücretli işlere yönelenlerin sayısı artıyor. Çin’deki platform ekonomisi çalışanlarının sayısının 2025’teki 280 milyondan bu yıl 320 milyona çıkması bekleniyor.

🔹 Foxconn’un üretimin bir bölümünü Hindistan’a taşıması, Zhengzhou fabrikasındaki Çinli işçilerin işlerini kaybetmesine yol açtı. Teslimat çalışanları sipariş başına ortalama yaklaşık 45 sent kazanıyor.

🔹 Gayrimenkul şirketlerinin çöküşü ve konut piyasasındaki krizin ardından Çin’in inşaat sektörü daraldı. 2021-2025 döneminde 14 milyondan fazla işçi sektörden ayrıldı.

🔹 Platform ekonomisine geçiş, işveren katkılı sosyal güvenlik ve emeklilik sistemine erişimi zorlaştırıyor. 2024’te 240 milyon platform çalışanından yaklaşık 70 milyonu sosyal güvenlik sistemine katkı yaptı.

🔹 Çin Devlet Konseyi temmuz ayında platform çalışanlarının sosyal güvenlik korumalarının genişletilmesine destek verdi. Pekin ayrıca platform çalışanları için daha güçlü korumalar oluşturma sözü verdi.

🔹 Çin’in çalışma çağındaki nüfusu hızla yaşlanırken, istikrarlı iş ve emeklilik güvencesinin zayıflaması ülkenin sosyal yapısını ve siyasi istikrarını etkileyebilir.

🔹 İki üst düzey Trump yönetimi yetkilisi, Çin devletine ait COSCO'nun gemilerindeki gizli ekipmanlarla hedef ülkelerin, aralarında ABD'nin de bulunduğu, kıyıları yakınındaki askeri iletişimleri izlediğini söyledi.

🔹 Yetkililer, COSCO'nun Pekin'le onlarca yıllık istihbarat toplama ortaklığı bulunduğunu ve programın Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya'daki gemi ve uçaklardan iletişim sinyalleri toplanmasını sağladığını söyledi.

🔹 Gemilerdeki gelişmiş ekipman, askeri iletişim teknolojileri ile şifreleme alanındaki gelişmeler hakkında bilgi toplamaya yönelik kullanılıyor.

🔹 Program, ticaret ve askeri seyrüsefer açısından önemli deniz taşımacılığı hatlarının ve güzergâhlarının izlenmesine de olanak sağlıyor.

🔹 Yetkililer, ekipmanların rutin iletişim donanımı değil, gelişmiş sinyal istihbaratı toplama platformları olduğunu söyledi.

🔹 Pekin, toplanan bilgileri bölgesel anlaşmazlıklardaki konumunu güçlendirmek, deniz keşfi yapmak ve yabancı askeri hedeflere ilişkin erken uyarı sağlamak için kullanıyor.

🔹 COSCO yorum talebine yanıt vermedi. Çin'in Washington Büyükelçiliği, iddiaları reddederek hükümetin şirketlerden yerel yasalara aykırı biçimde yurtdışındaki veri veya istihbaratı toplamalarını istemeyeceğini açıkladı.

🔹 Pentagon, COSCO'yu Ocak 2025'te Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine aldı. Bu sınıflandırma resmi yaptırım içermiyor ancak şirketler açısından itibar kaybına ve ABD hükümeti tedarik yasaklarına yol açabiliyor.

🔹 Çin yasaları, ülkedeki şirketlerin hükümetin istihbarat çalışmalarını desteklemesini gerektiriyor.

🔹 COSCO, ABD limanlarına uğrayan en büyük küresel denizcilik şirketleri arasında yer alıyor ve ABD limanlarında konteyner gemilerine yönelik çeşitli terminal hizmeti ortaklıkları bulunuyor.

🔹 Trump yönetimi, ABD gemi inşası ve denizcilik sektörlerini canlandırmak amacıyla COSCO'nun da aralarında bulunduğu Çinli denizcilik şirketlerine milyarlarca dolarlık liman ücretleri uygulamayı planladı; plan, Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in geçen ekimde vardığı ticaret savaşı yumuşaması anlaşmasının ardından askıya alındı.

🔹 Trump ile Xi'nin bu ay Washington'da yapması planlanan zirvede güvenlik ve ticaret konularının yanı sıra anlaşmanın kasımda sona ermesinin ardından olası uzatma da ele alınabilir.

🔹 Almanya hükümeti, 4 Ağustos’ta Leipzig/Halle Havalimanı’nda Ukrayna uçağının yakınında patlayıcı yüklü bir drone bulunmasının ardından Rusya’yı saldırı girişiminden sorumlu tuttu. Drone etkisiz hale getirildi.

🔹 Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, drone düzenekleri, parçaları, patlayıcıları ve fünyesinin diğer Rus hibrit operasyonları ile Ukrayna savaşında kullanılan unsurlarla bilinen benzerlikler taşıdığını söyledi.

🔹 Dobrindt, istihbarat bulgularının Rus devlet kurumları adına hareket eden kişilerin olaya dahil olduğunu gösterdiğini söyledi ve polis soruşturmalarıyla istihbarat bulgularının Rusya’nın sorumluluğunu kanıtladığını açıkladı.

🔹 Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Rusya’nın Bonn’daki konsolosluğunun 18 Eylül’de kapatılacağını açıkladı. Berlin’deki Russian House kültür merkezinin kapatılması da planlanıyor.

🔹 Almanya, hibrit saldırılar kapsamında daha fazla Rus kişinin Avrupa Birliği yaptırım listelerine eklenmesini önerecek, Rus vatandaşlarına yönelik giriş kontrollerini sıkılaştıracak ve Rus petrolü taşıdığı şüphesi bulunan gölge filoya yönelik baskıyı artıracak.

🔹 Rusya’nın Berlin Büyükelçisi Almanya Dışişleri Bakanlığına çağrıldı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, konsolosluk ve kültür merkezi kapatmalarına uygun bir yanıt verileceğini söyledi.

🔹 Zaharova, Rusya’nın drone saldırısı girişimine dahil olduğu yönündeki suçlamaları reddetti ve bunları Berlin’in gerilimi tırmandırmak için kullandığı temelsiz bir bahane olarak niteledi.

🔹 Leipzig/Halle Havalimanı, uluslararası kargo taşımacılığında ve Ukrayna’ya destek sağlanmasında önemli bir merkez konumunda. Havalimanını düzenli olarak Ukrayna’ya ait Antonov nakliye uçakları kullanıyor.

🔹 Havalimanında NATO’nun Stratejik Hava İkmal Uluslararası Çözümü (SALIS) programı faaliyet gösteriyor. Program, Finlandiya’dan Romanya’ya kadar NATO’nun doğu kanadındaki muharebe gruplarına ekipman taşıyor ve Avrupa Birliği ile müttefik ülkelerin görevlerini destekliyor.

🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile görüştüğünü ve NATO’nun Leipzig’deki Rus hibrit saldırısının ardından Almanya’yla tam dayanışma içinde olduğunu söyledi.

🔹 Almanya Bakanlar Kurulu, istihbarat servislerine sabotaj ve siber saldırı girişimlerini etkisiz hale getirme konusunda daha geniş yetkiler verilmesini öngören planı ağustos ayında onayladı. Reformun yürürlüğe girmesi için parlamentonun onayı gerekiyor.

🔹 Polonya Başbakanı Donald Tusk, ülkesinin son saatlerde kundaklama da dahil yeni sabotaj eylemlerinin hedefi olduğunu söyledi. Açıklama, Avrupa’nın en büyük drone üreticisi olarak tanımlanan WB Electronics tesislerinde yangın çıkmasından bir gün sonra geldi.

🔹 Polonya savcıları, Skarżysko-Kamienna’daki yangınla ilgili yabancı istihbarat faaliyetlerine katılım şüphesiyle soruşturma başlattı. Yangın depoları yok etti ve en az 15 milyon zloti (4 milyon ABD doları) hasara yol açtı.

🔹 Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, Kim Jong-un’un kızı Kim Ju-ae’nin fiilen halef olarak belirlenme aşamasına girdiğini açıkladı.

🔹 Güney Koreli milletvekili Youn Kun-young, Ju-ae’nin devlet medyasındaki artan görünürlüğünün Kuzey Kore halkının zihninde lider imajı oluşturma çabasının parçası olduğunu söyledi.

🔹 Ju-ae’nin kamuoyuna ilk çıkışı Kasım 2022’de, babasına Hwasong-17 kıtalararası balistik füze denemesinin tanıtımında eşlik etmesiyle gerçekleşti.

🔹 Ju-ae, askeri, siyasi ve diplomatik etkinliklerde giderek daha fazla yer aldı; Eylül ayında babasıyla Pekin’e gitti ve ocak ayında Kim Il-sung ile Kim Jong-il’in naaşlarının bulunduğu Kumsusan Güneş Sarayı’nı ziyaret etti.

🔹 Kuzey Kore devlet medyası Ju-ae’yi keskin nişancı tüfeği kullanırken, tabanca denerken ve babasıyla yeni bir ana muharebe tankını kullanırken görüntüledi.

🔹 Yaklaşık 13 yaşında olduğu tahmin edilen Ju-ae’nin yetişkinliğe ulaşmasına ve Kore İşçi Partisi’ne katılabilmesine yaklaşık beş yıl bulunuyor.

🔹 Kore Ulusal Birleşme Enstitüsü’nden Oh Gyeong-seob, Ju-ae’nin olası haleflik için “prenses eğitimi” aldığını, ancak partinin onu halef ilan ettiğine dair işaret bulunmadığını söyledi.

🔹 Kuzey Kore’de haleflik süreci eğitim, parti içi belirleme ve resmi ilan olmak üzere üç aşamadan oluşuyor. Ju-ae’nin henüz parti görevi bulunmuyor ve kişilik kültünün merkezinde yer aldığına dair işaret görülmüyor.

🔹 Ju-ae’nin statüsüne ilişkin asıl göstergenin, Merkez Askerî Komisyonu veya Parti Merkez Komitesi gibi üst düzey bir parti ya da askerî göreve atanması olması bekleniyor.

🔹 Kuzey Kore’nin ataerkil siyasi kültürü, bir oğul yerine kız çocuğunun en üst lider olarak atanmasını zorlaştırabilir. Ülkenin daha önce kadın bir lideri olmadı.

🔹 Güney Kore istihbaratı, Kuzey Kore füzelerine ait planlar elde ettiğini ve bunları incelediğini milletvekillerine bildirdi.

🔹 Kim Jong-un ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yeni bir zirve her an mümkün olabilir; ancak iki hükümet arasında doğrudan temas bulunduğuna dair doğrulanmış kanıt bulunmuyor.

🔹 Trump ve Kim 2018 ve 2019’da üç kez görüştü. Hanoi zirvesinin nükleer silahsızlanma konusunda anlaşma sağlanamadan sona ermesinin ardından görüşmeler çöktü.

🔹 Keir Starmer, haziranda açıkladığı başbakanlık istifasının ardından parlamentodaki görevinden ayrılacağını duyurdu.

🔹 Starmer, parlamentodaki görevini bıraktıktan sonra savunma, güvenlik, ticaret ve teknoloji dahil uluslararası ilişkilere odaklanacağını söyledi.

🔹 Starmer, yeni bir görev üstlenip üstlenmeyeceği konusunda ayrıntı vermedi; uluslararası alanda bir pozisyon arayabileceği konuşuluyor.

🔹 Starmer’ın Holborn ve St. Pancras seçim bölgesindeki koltuğu için özel seçim yapılacak. Bölge geleneksel olarak İşçi Partisi’nin güçlü olduğu bir yer olsa da seçim hükümetin kamuoyu desteğini sınayacak.

🔹 Yeşil Parti lideri Zack Polanski, Londra’da parlamentoya girme fırsatı doğduğunda aday olacağını söyledi. Yeşil Parti de Polanski’nin Londra’dan milletvekili olmak istediğini açıkladı.

🔹 Starmer’ın duyurusu, parlamentonun yaz tatilinden döndüğü gün ve Başbakan Andy Burnham’ın milletvekillerine yapacağı ilk konuşmadan birkaç saat önce geldi.

🔹 Starmer daha önce bir sonraki genel seçime kadar parlamentoda kalacağını söylemişti. Birleşik Krallık’ta bir sonraki genel seçimin en geç 2029’da yapılması gerekiyor.

🔹 Muhafazakâr Parti Başkanı Kevin Hollinrake, Starmer’ın parlamentodaki son kararının daha önceki tutma sözünü geri almak olduğunu söyledi.

🔹 Eski başsavcı Starmer, 2020’de İşçi Partisi lideri oldu ve partiyi 2024’te büyük bir parlamento çoğunluğuyla iktidara taşıdı. İşçi Partisi seçimde oyların yaklaşık üçte birini aldı.

🔹 Starmer döneminde İşçi Partisi’nin kamuoyu desteği geriledi, hükümet bir dizi politika değişikliğine gitti ve Starmer’ın iletişim becerileri eleştirildi.

🔹 İşçi Partisi, mayısta Galler, İskoçya ve İngiltere’nin birçok bölgesindeki seçimlerde önemli kayıplar yaşadı.

🔹 Andy Burnham, özel bir parlamento seçimini kazanarak milletvekili oldu ve parti liderliği için adaylık fırsatı elde etti. Starmer’ın siyasi baskı altında çekilmesinin ardından Burnham, yarışma olmadan başbakan oldu.

🔹 ABD ordusu salı günü İran’a yönelik ek saldırılar düzenledi; İran da Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt’e saldırılar başlattı.

🔹 Donald Trump, İran’ın misilleme yapması halinde daha ağır bir askeri karşılıkla karşılaşacağını söyledi.

🔹 İran, Ürdün’e balistik füzeler, Bahreyn ve Kuveyt’e insansız hava araçları gönderdiğini ve ABD askeri varlıklarını hedef aldığını açıkladı.

🔹 Ürdün, İran’dan atılan 10 füzeyi önledi; üç füze de yerleşim yerlerinden uzaktaki bölgelere düştü. Can kaybı bildirilmedi.

🔹 Kuveyt ve Bahreyn hava savunma sistemlerini devreye sokarak İran’dan gelen insansız hava araçlarını önledi. İran ayrıca Irak Kürdistanı’ndaki Erbil’e füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlediğini açıkladı.

🔹 ABD saldırıları İran’ın Çabahar ve Konarak liman kentleriyle Bandar Abbas, Kiş Adası, Ciroft Havalimanı ve Asaluye’deki hedefleri vurdu.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, saldırıların İran Devrim Muhafızları’yla bağlantılı hava savunma tesislerini, radar sistemlerini, deniz unsurlarını, mayın döşeme kapasitesini ve iletişim merkezlerini hedef aldığını açıkladı.

🔹 İran makamları, güneydeki Kouhestak köyünde bir düğün kutlamasının yapıldığı binaya ABD saldırısından kopan şarapnel parçalarının isabet ettiğini; aralarında dört yaşında bir çocuğun da bulunduğu bazı kişilerin öldüğünü ve en az 68 kişinin yaralandığını açıkladı. Bu ayrıntılar bağımsız olarak doğrulanmadı.

🔹 ABD saldırıları, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz mayınları döşemeye çalıştığı ve bölgedeki ticari gemilerle ABD askerlerine yönelik saldırılar düzenlediği gerekçesiyle gerçekleştirildi.

🔹 Pazar gününden bu yana iki tankere cisimlerle saldırı düzenlendi. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, küresel enerji sevkiyatlarını etkiliyor.

🔹 ABD’nin yeni saldırılarının açıklanmasının ardından petrol vadeli işlemleri varil başına 94 doların üzerine çıktı.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez ülkelerinin boğazı devre dışı bırakacak kara boru hattı altyapısı planları nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın iki yıl içinde önemini kaybedebileceğini söyledi.

🔹 Bessent, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ekonomisini küresel sistemden koparmaya yönelik yeni girişiminin İran yönetimini anlaşmaya zorlayacağını söyledi ve iki hafta içinde iki bankaya daha yaptırım uygulanmasının beklendiğini açıkladı.

🔹 Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, 4 Ağustos’ta Leipzig/Halle Havaalanı’nda düzenlenen saldırı girişiminin Rusya devleti için çalışan profesyoneller tarafından planlandığını söyledi.

🔹 Askeri sınıf patlayıcılarla donatılmış bir insansız hava aracı, havaalanında Ukrayna’ya ait bir kargo uçağının yanında bulundu. Güvenlik kamerası görüntüleri, aracın uçağın kanadına çarptıktan sonra patlamadan yere düştüğünü gösterdi.

🔹 Aynı gün ikinci bir insansız hava aracı uçuş halindeki bir kargo uçağına çarptı. On gün sonra havaalanı yakınındaki bir tarlada askeri sınıf patlayıcı izleri taşıyan üçüncü bir araç bulundu.

🔹 Dobrindt, kullanılan araç konfigürasyonu, parçalar, patlayıcılar ve ateşleme sistemlerinin Rusya’nın diğer hibrit operasyonlarında ve Ukrayna’daki savaşında kullanılan unsurlarla benzerlik taşıdığını söyledi.

🔹 Almanya, Rusya’nın Berlin Büyükelçisi Sergei Nechayev’i çağırmayı, Bonn’daki Rus konsolosluğunu kapatmayı ve Berlin’deki Russia House kültür merkezinin sözleşmesini sonlandırmayı planlıyor.

🔹 Berlin ayrıca Almanya’ya giriş yapan Rus vatandaşları üzerindeki kontrolleri sıkılaştırmayı ve Batı yaptırımlarını aşarak Rus petrolü taşıyan Rusya bağlantılı “gölge filo” üzerindeki baskıyı artırmayı planlıyor.

🔹 Almanya, saldırı nedeniyle NATO’nun 4. maddesini işletmeyi düşünmüyor. Bu madde, tehdit altında olduğunu düşünen üye ülkelerin ittifak içinde resmi istişare başlatmasına olanak sağlıyor.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin suçlamayı reddetti ve Almanya’daki bölgesel seçimler öncesinde hükümetin seçmenlerin dikkatini başarısız politikalarından uzaklaştırmaya çalıştığını söyledi.

🔹 Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Almanya’nın suçlamaları destekleyecek kanıt sunmadığını ve gerilimi tırmandırma yolunda ilerlediğini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, Berlin’in yeni yaptırımlar uygulamak için bahane uydurduğunu söyledi ve Moskova’nın karşılık vereceğini açıkladı.

🔹 Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, saldırı girişimini Rusya’nın Avrupa’daki “saldırgan eylemlerinden” oluşan uzun zincirin bir parçası olarak nitelendirdi.

🔹 Dobrindt, Almanya’nın Rusya tarafından düzenlenebilecek yeni hibrit saldırıların hedefi olabileceği konusunda uyardı. Son bir ayda İtalya, Bulgaristan, Estonya ve Slovakya’da Ukrayna güçlerine destek sağlayan silah tesislerinde patlama, yangın ve kundaklama girişimleri yaşandı.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Almanya’ya destek verdi. Rutte, Leipzig’deki Rus hibrit saldırısının ardından NATO’nun Almanya’yla tam dayanışma içinde olduğunu söyledi.

🔹 Bazı Alman milletvekilleri ve eski güvenlik yetkilileri, açıklanan karşı önlemlerin Moskova’yı yeni girişimlerden caydırmak için yetersiz kaldığını söyledi.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’in dev ticaret fazlası konusundaki anlaşmazlık nedeniyle G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanlarının toplantısının ardından ortak bildiri yayımlanmasını engellediğini söyledi.

🔹 Bessent, Çin’i dünyanın en büyük ve sürdürülemez cari işlemler fazlasına sahip ülke olarak nitelendirdi; piyasa temelli olmayan ekonomilerin sürekli ucuz ihracat yaratmasının sürdürülebilir olmadığını açıkladı.

🔹 Çin Maliye Bakan Yardımcısı Liao Min, küresel dengesizliklere kapsamlı, nesnel ve dengeli yaklaşılması; gelişmekte olan ülkelerin borç sorunlarının kalkınma yoluyla çözülmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Liao Min, G20 üyelerinin serbest ticareti koruması, kapsayıcı ekonomik küreselleşmeyi desteklemesi ve uluslararası ticaret ile sermaye akışları için elverişli bir politika ortamı oluşturması gerektiğini açıkladı.

🔹 ABD Hazinesi’nin yayımladığı G20 başkanlık açıklamasında, aşırı ve kalıcı dış fazlaya sahip ülkelerin iç tüketimi sınırlayan ve büyümeyi ihracata aşırı bağımlı hâle getiren çarpıklıkları kaldırması gerektiği belirtildi.

🔹 Çin, Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin serbest geçişi, ticaret dengesizliklerini inceleyip azaltacak görev gücü kurulması, IMF’nin dengesizlikleri izleme yetkisi ve borç yapılandırmasına ilişkin paragraflara karşı çıktı.

🔹 Bessent, başkanlık açıklamasını Rusya’nın da aralarında bulunduğu 19 G20 üyesinin desteklediğini söyledi. Bessent, toplantı sırasında Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov ile görüştü.

🔹 Çin’in 2025’teki ticaret fazlası 1,2 trilyon dolara ulaştı ve önceki yıla göre %20 arttı. ABD’nin aynı yıl Çin’le ticaret açığı yaklaşık 200 milyar dolar oldu.

🔹 Bessent, Çin temsilcileriyle yapay zekâ konusunda sınırlı görüşmeler gerçekleştirdiğini ve Devlet Başkanı Şi Cinping ile Donald Trump’ın bu ayki görüşmesinde yapay zekânın gündeme gelmesini beklediğini söyledi.

🔹 Bessent, yapay zekâ yatırımlarındaki artışın verimlilik artışının öncüsü olduğunu ve bunun enflasyonu azaltıcı etki yaratacağını söyledi; etkilerin önümüzdeki altı ay içinde görülmeye başlayabileceğini belirtti.

🔹 Bessent, G20 toplantısında İran’a yönelik olası ekonomik adımları Rusya ve Çin’le görüştüğünü açıkladı.

🔹 Bessent, ABD ile Çin’in Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının önemi konusunda aynı görüşte olduğunu söyledi. ABD ile İran hafta başında karşılıklı saldırılar düzenledi; Bessent, yeni saldırıların mümkün olduğunu ancak tarafların anlaşmaya hazır olacağını belirtti.

🔹 PricewaterhouseCoopers LLP, yapay zekâya yönelik artan küresel talebi karşılamak için veri merkezlerine 2050’ye kadar 31,6 trilyon dolar harcanacağını öngördü.

🔹 Yapay zekâ kullanımının PwC’nin temel senaryosunun üzerinde hızlanması halinde toplam harcama 50 trilyon dolara çıkabilir. Bu tutar, yaklaşık 30 trilyon dolarlık ABD gayrisafi yurt içi hasılasını aşabilir.

🔹 Microsoft ve Amazon gibi teknoloji şirketleri ile daha küçük veri merkezi işletmecileri dünya genelinde yeni bilgi işlem tesisleri kuruyor. Harcamaların büyük bölümü Nvidia gibi şirketlerin ürettiği donanımlara yönelecek.

🔹 Veri merkezlerine yönelik yerel itirazlar, 2026’nın ilk üç ayında toplam değeri yaklaşık 130 milyar dolar olan en az 75 projenin engellenmesine veya ertelenmesine yol açtı. Protestocular çevresel etkiler, kaynak tüketimi, istihdam ve yapay zekânın toplum üzerindeki etkileri konusunda endişe taşıyor.

🔹 ABD’nin 15,1 trilyon dolarla öngörülen veri merkezi harcamalarının neredeyse yarısını çekmesi bekleniyor. Asya-Pasifik 8,2 trilyon dolar, Avrupa 5,6 trilyon dolar, Orta Doğu 1,1 trilyon dolar ve Afrika 255 milyar dolar pay alacak.

🔹 Harcamalar, grafik işlemcileri, sunucular, depolama sistemleri ve ağ ekipmanlarının düzenli olarak yenilenmesi nedeniyle yüzyılın ortasına kadar artacak. Yatırımların büyük bölümünü arazi ve inşaat yerine işlem gücünü artıran çip yenilemeleri oluşturacak.

🔹 Küresel veri merkezi harcamalarının yıllık bazda 2026’da yaklaşık 800 milyar dolardan 2030’da 1,1 trilyon dolara, 2050’de ise 1,8 trilyon dolara yükselmesi bekleniyor. Çin ve Hindistan, geniş nüfusları ve büyüyen dijital ekonomileriyle ek talebin en büyük bölümünü yaratacak.

🔹 Elektrik arzı, veri egemenliği kuralları ve yarı iletken akışları yatırımların hangi bölgelere gideceğini belirleyecek. Uygun fiyatlı, güvenilir ve giderek daha düşük karbonlu elektriğin geniş ölçekte sağlanması birçok pazar için en zor koşul olacak.

🔹 Yarı iletken tedarik zincirlerindeki kesintiler, küresel veri merkezi yatırımlarını yaklaşık yüzde 20 azaltabilir. Veri egemenliğini güçlendirmeye yönelik politikalar ise küresel yatırımları azaltmadan bölgelere göre yeniden dağıtabilir.

🔹 Apple ile OpenAI, ChatGPT üreticisinin Apple çalışanlarını yakından korunan donanım sırlarına ulaşmak için kullandığı iddiaları üzerinden hukuk mücadelesini tırmandırıyor.

🔹 Dava keşif aşamasına ulaşırsa iki şirketin yetenek işe alımı, donanım geliştirme ve gizli bilgileri koruma yöntemleriyle ilgili hassas bilgileri açıklaması gerekebilir.

🔹 OpenAI, Apple’ın ihtiyati tedbir talebine verdiği yanıtta anlaşmazlığın Apple’ın kendi hatalarından kaynaklandığını söyledi ve talebin reddedilmesini istedi.

🔹 Apple, OpenAI’nin ticari sır davasında delilleri aktif olarak yok ettiğini savunarak mahkemeye başvurdu.

🔹 Apple ve OpenAI, Haziran 2024’te ChatGPT’yi iPhone, iPad ve Mac’e entegre etmek için işbirliğine başladı. OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman, ortaklığın duyurusu sırasında Apple ile birlikte yapay zekânın sunduğu imkânlardan yararlanmayı kolaylaştıracaklarını söyledi.

🔹 OpenAI, Mayıs 2025’te eski Apple tasarımcısı Jony Ive’ın kurduğu io adlı girişimi 6,4 milyar dolara satın aldı. Ive ve Altman, yapay zekâ cihazlarının geleceğine ilişkin bir tanıtım videosuyla işbirliğini duyurdu.

🔹 Apple, yapay zekâ alanındaki çalışmalar kapsamında Ocak ayında Google ile ortaklık kurdu. Siri gibi Apple Intelligence özelliklerinin Google’ın Gemini yapay zekâ modelleri ve bulut teknolojisiyle çalışması planlandı.

🔹 Apple, Temmuz ayında OpenAI’ye karşı federal mahkemede dava açarak şirketi ticari sırları çalmak ve kendi tüketici donanımı ürünlerini geliştirmek için Apple’ın fikri mülkiyetini kullanmakla suçladı.

🔹 Apple, OpenAI yöneticileri ile eski Apple çalışanlarının piyasaya sürülmemiş ürünler hakkında gizli bilgiler elde etmeye yönelik daha geniş bir girişim yürüttüğünü savundu. Şirket ayrıca OpenAI’nin Apple’ın iş ortaklarına Apple’a ait gizli bilgilerle yaklaştığını ileri sürdü.

🔹 OpenAI, Apple’ın iddialarını destekleyen kanıtlardan haberdar olmadığını söyledi ve çalışanların iş değiştirme hakkını savundu.

🔹 Apple, 3 Ağustos’ta dava sürerken OpenAI’nin tartışmalı bilgileri kullanmasını engelleyecek ihtiyati tedbir talep etti. OpenAI, buna karşılık Apple’ın sırlarını hiçbir zaman aramadığını savunan “Apple bu konuda yanılıyor” başlıklı bir blog yazısı yayımladı.

🔹 OpenAI, 5 Ağustos’ta Apple’ın iddialarının dayanaktan yoksun olduğunu savunarak federal yargıçtan davayı düşürmesini istedi. Şirket, davanın Apple’ın mühendislerini elinde tutamaması ve yapay zekâ alanında geri kalmasıyla ilgili olduğunu söyledi.

🔹 Apple, 19 Ağustos’taki başvurusunda davanın keşif aşamasına geçmesini istedi. OpenAI ise Apple’ın kendisini yeterince korumadığını ve hukuki girişimlerinde başarısız olmasının muhtemel olduğunu savundu.

🔹 Dava, 1 Ekim’de bir yargıç önünde yapılacak duruşma için takvime alındı.