Hükümetler tahvil piyasasının uyarısını dikkate almalı
Financial Times
🔹 Gelişmiş ekonomilerde devlet tahvili getirileri yeni yüksek seviyelere çıktı. Japonya ve İngiltere’de uzun vadeli borçlanma maliyetleri birkaç on yılın rekorlarını kırarken, 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
🔹 İran savaşındaki gerilimin yeniden artması, enerji fiyatlarındaki yükselişle mücadele için merkez bankalarının faiz artırabileceği endişelerini güçlendirdi.
🔹 ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh’ın Jackson Hole sempozyumundaki açıklamaları beklenenden daha şahin bir görünüm ortaya koydu. Yapay zekâ yatırımlarını finanse eden şirket ihraçları ve devlet tahvillerinde daha kısa vadeli yatırımcılara yönelim de borçlanma maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı.
🔹 Gelişmiş ekonomilerde kamu borcunun GSYH’ye ortalama oranı, salgından bu yana yüzde 100’ün üzerinde seyrediyor ve görünüm kötüleşiyor. Enerji ve gıda fiyatlarındaki şoklar, yaşlanan nüfuslar ve artan savunma harcamaları hükümetlerin harcama baskısını artırıyor.
🔹 İngiltere, geçen yıl sosyal yardım sisteminde reform yapmaktan kaçındı. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, enflasyon baskılarının geri dönüyor görünmesine rağmen genişlemeci maliye politikası izliyor. ABD’de Donald Trump’ın One Big Beautiful Bill Act kapsamındaki vergi indirimleri ülkenin büyüyen borç sorununa katkıda bulundu.
🔹 Yüksek borçlanma maliyetleri kamu borcu stoklarını artırdıkça, düzensiz tahvil satışlarının daha sık yaşanma riski yükseliyor. Yapay zekâ kaynaklı verimlilik artışlarının ve buna bağlı vergi gelirlerinin ortaya çıkması zaman alabilir; merkez bankalarının küresel arz şoklarından kaynaklanan enflasyonu kontrol etme kapasitesi de sınırlı kalabilir.
🔹 IMF’nin son araştırması, hükümetlerin faizleri yapay biçimde düşük tutmak için tahvil piyasalarına doğrudan müdahale dahil finansal baskı yöntemlerine başvurma riskinin arttığını ortaya koyuyor. Diğer seçenekler arasında banka sermaye kurallarının değiştirilmesi, yerli kuruluşların daha fazla devlet tahvili tutmasının zorunlu kılınması ve sermaye kontrolleri bulunuyor.
🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, uzun vadeli devlet borçlarının geri alımlarını artırma planını açıkladığında yatırımcılar tarafından finansal baskı uygulamakla suçlandı. Hazine tahvillerini koruma isteği, Bessent’in yeni dönemde yeni destekleme çabalarının da arkasında yer aldı.
🔹 Faizleri düşük tutmaya yönelik finansal mühendislik hükümetlere en fazla zaman kazandırabilir, ancak tahvil piyasalarının daha da istikrarsızlaşması riskini taşır. Bu politikalar tasarruf sahiplerini zarara uğratabilir, merkez bankalarının görevini zorlaştırabilir, fiyat sinyallerini zayıflatabilir ve kamu borcuna duyulan güveni sarsabilir.
🔹 Hükümetlerin tahvil yatırımcılarından gelen sinyalleri bastırmak yerine dikkate alması gerekiyor. Artan sosyal yardım ve emeklilik maliyetlerinin ele alınması, güvenilir finansman planı bulunmayan harcama artışları ve vergi indirimlerinden kaçınılması gerekiyor; kısa vadeli siyasi maliyetlerden kaçınmak tahvil piyasalarındaki istikrarsızlığı ortadan kaldırmayabilir.