İran, ABD saldırılarına karşı ŞİÖ desteğini kazandı. Bu yeterli olacak mı?
South China Morning Post
🔹 ABD, altı aydır devam eden savaşı sona erdirmek amacıyla İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlattı. Tahran, siyasi ve diplomatik destek için Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve BRICS gibi çok taraflı oluşumlara yöneldi.
🔹 Bişkek’teki ŞİÖ zirvesinin kapanışında yayımlanan deklarasyonda İran topraklarına yönelik askeri saldırılar uluslararası hukukun ihlali olarak kınandı.
🔹 Deklarasyonda İran’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne destek yinelendi; gerilimin siyasi ve diplomatik yollarla düşürülmesi çağrısı yapıldı.
🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, zirve kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile ikili görüşmeler yaptı.
🔹 ABD güçleri, haftalar süren çatışmasızlığın ardından salı günü İran’daki yeni hedefleri vurdu. ABD, saldırıları İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına ve bölgedeki ABD unsurlarına yönelik askeri tehditleriyle gerekçelendirdi.
🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, savaş gölgesinin dünyayı etkilemeye devam ettiğini söyledi ve dış güçlerin bölgesel istikrarı bozmasının önlenmesi çağrısı yaptı.
🔹 Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağı ve başlıca ekonomik dayanağı konumunda. ABD, Çin bankalarına yönelik ikincil yaptırım tehditleri de dahil olmak üzere Pekin’e İran’la ekonomik bağlarını kesmesi için baskı yapıyor.
🔹 ŞİÖ deklarasyonu, barışçıl nükleer tesislere yönelik saldırıları veya saldırı tehditlerini de kınadı ve bu eylemlerin uluslararası barış ile istikrarı tehdit ettiğini bildirdi.
🔹 İran, 2023’te ŞİÖ’ye katıldı. Çin, Rusya, Özbekistan, Kazakistan, Tacikistan, Kırgızistan, Hindistan, Pakistan ve Belarus ile birlikte örgütün 10 üyesinden biri oldu.
🔹 İran, bu ay Hindistan’da düzenlenecek BRICS zirvesinde özellikle Küresel Güney ülkelerinden daha fazla uluslararası tanınırlık kazanmayı bekliyor. Tahran, 2024’te genişletilmiş BRICS grubuna katıldı.
🔹 Hindistan, İsrail’le yakın ilişkilerine rağmen İran’la düzenli temaslarını sürdürüyor. Bu tutum, Yeni Delhi’nin İran’a yönelik ABD yaptırımları etrafında birleşik bir cepheye katılmama yaklaşımını ortaya koyuyor.
🔹 ŞİÖ ve BRICS askeri ittifak niteliği taşımıyor ve üyelerin İran’a desteği farklılık gösteriyor. Bu oluşumların İran’a daha fazla somut destek sağlamasından çok, üyelerin ABD politikalarına yönelik tepkilerini güçlendirmesi bekleniyor.