🔹 Çin’in Chang’e-7 Ay sondası görevi yılın geri kalanına ertelendi.

🔹 Görev, Ay’ın güney kutbu yakınındaki Shackleton Krateri’nin kenarına bir sonda indirerek kutup kraterinde bulunduğu bilinen suyu keşfetmeyi amaçlıyor.

🔹 Ay’ın güney kutbunda güneş ışığının neredeyse hiç ulaşmadığı kalıcı gölgeli bölgeler bulunuyor; suyun bu bölgelerde donmuş halde存在 ettiği düşünülüyor.

🔹 Bulunması halinde su, gelecekteki Ay üslerinde içme suyu olarak kullanılabilir. Suyun elektroliziyle elde edilen hidrojen, Mars görevleri dahil derin uzay keşiflerinde roket yakıtı hammaddesi olabilir.

🔹 ABD ve Çin, Ay’ın güney kutbunu stratejik ve ulusal güvenlik açısından kritik bir bölge kabul ediyor; iki ülke, diğer tarafın bölgede üs kurmasını ve kaynakları tekelleştirmesini önlemek için keşif çalışmalarını artırıyor.

🔹 NASA 2032’ye kadar kalıcı bir Ay üssü kurmayı, Çin ise 2035’e kadar bir araştırma istasyonu kurmayı planlıyor.

🔹 Chang’e-7’nin 24 Ağustos’ta Çin’in Hainan eyaletindeki Wenchang Uzay Fırlatma Merkezi’nden fırlatılması planlanıyordu. Çin İnsanlı Uzay Ajansı, fırlatma kriterlerinin karşılanmadığını açıklayarak görevi yıl sonuna kadar iptal etti.

🔹 Tayfun, yıldırım ve diğer hava koşulları fırlatmayı olumsuz etkileyebilir. Chang’e-7’yi taşıması planlanan Long March 5 roketinin 10 Ağustos’ta fırlatmanın ardından patlaması da erteleme kararını etkilemiş olabilir.

🔹 Çin, Chang’e-3, Chang’e-4 ve Chang’e-6 görevleriyle Ay’a yumuşak iniş, Ay’ın karanlık yüzüne iniş ve uzak yüzden toprak örneği getirme başarılarına ulaştı.

🔹 Chang’e-7 ve 2028 civarında fırlatılması planlanan Chang’e-8, Ay’ın güney kutbundaki su kaynaklarını ve diğer kaynakları araştıracak. Çin, 2030’a kadar Ay yüzeyine astronot göndermeyi planlıyor.

🔹 Chang’e-7 için yeni bir fırlatma tarihi açıklanmadı; uzay sektöründeki görüşlere göre görev Mart 2027’ye ertelenebilir.

🔹 NASA’nın Artemis programı takvimin gerisinde ilerliyor. Astrobotic bu yılın en erken döneminde Ay’ın güney kutbuna insansız görev planlıyor; Blue Origin ise gelecek yıl su kaynaklarını araştıracak bir Ay gezgini indirmeyi hedefliyor.

🔹 Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, yaklaşan ABD-Çin zirvesinden önce ABD Başkanı Donald Trump'la görüşmek istiyor.

🔹 Liderlerin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi ve G20 zirvesi kapsamında bir araya gelmesi için diplomatik temaslar yürütülüyor.

🔹 Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Takehiko Funakoshi, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau ile Washington'da görüştü; iki ülke liderleri arasında resmi toplantıların yanı sıra kısa görüşmeler de değerlendiriliyor.

🔹 Trump'ın yıl sonuna kadar Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'le üç kez görüşme ihtimali bulunuyor: Xi'nin eylül sonundaki ABD ziyareti ile APEC ve G20 zirveleri.

🔹 Tokyo, Washington'ın Japonya'yı dikkate almadan tarifeler, ileri teknolojiler veya tedarik zincirleri konusunda Pekin'le anlaşmasından endişe ediyor. ABD'nin Çin'e yönelik uzlaşmacı adımları, Tayvan ile Doğu ve Güney Çin denizlerindeki güvenlik ortamı açısından yeni riskler yaratabilir.

🔹 Trump'ın kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde seçmenlere sunabileceği sonuçlar aradığı, bu sonuçların Japonya'nın çıkarlarıyla örtüşmeyebileceği değerlendiriliyor.

🔹 Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'la doğrudan görüşmelere ilgi gösteriyor. Washington'ın Pyongyang'ı fiilen nükleer güç olarak kabul eden kısa vadeli bir anlaşma arayabileceği konuşuluyor.

🔹 Böyle bir anlaşma, Japonya'nın öncelik verdiği nükleer silahların yayılmasının önlenmesi politikasını zayıflatabilir ve Kuzey Kore'nin Japon vatandaşlarının geçmişteki kaçırılmaları konusunda Tokyo'yla müzakere etme isteğini azaltabilir.

🔹 ABD'nin Uluslararası Ceza Mahkemesi Başkanı Japon Tomoko Akane'ye yaptırım uygulaması, Tokyo ile Washington arasında gerilime yol açabilir. Japonya, UCM'nin en büyük mali destekçisi konumunda bulunuyor ve hukukun üstünlüğünü Özgür ve Açık Hint-Pasifik anlayışının merkezine yerleştiriyor.

🔹 Takaichi'nin BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında hukukun üstünlüğü, nükleer silahsızlanma ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesinin önemini vurgulaması bekleniyor.

🔹 Takaichi, uluslararası toplantılarda orta ölçekli güçler ve gelişmekte olan ülkelerle görüşerek Japonya'nın nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve hukukun üstünlüğüne ilişkin görüşlerini paylaşmayı planlıyor.

🔹 Nepal Dışişleri Bakanı Şişir Kanal, ülkesinin kendi neden olmadığı küresel bir kriz nedeniyle büyük bir bedel ödediğini söyledi.

🔹 Kanal, sera gazlarının başlıca salımcıları Çin, ABD ve Hindistan’dan tazminat istemeyi düşündüğünü açıkladı.

🔹 Nepal ile Çin arasındaki sınır bölgesinde meydana gelen toprak kaymasının ayrıntılı nedeni henüz belirlenmedi.

🔹 Nepal hükümeti, iklim değişikliğinin toprak kaymasının nedenlerinden biri olduğunu savunuyor.

🔹 Almanya’nın doğu ve batısındaki iki elektrik trafo merkezinde yaşanan olaylar olası sabotaj olarak soruşturuluyor; doğudaki olay terör bağlantısı ihtimaliyle de inceleniyor.

🔹 Brandenburg’daki Jänschwalde linyit yakıtlı elektrik santrali yakınındaki bir trafo merkezinde salı sabahı çok sayıda patlayıcı düzenek bulundu.

🔹 Köln yakınlarındaki Bergheim trafo merkezinde aynı gün yaşanan kısa devre, güvenlik yetkilileri tarafından kasıtlı bir eylem olarak nitelendirildi.

🔹 Olaylar bölgelerdeki genel elektrik arzını etkilemedi. Yetkililer henüz şüpheli belirlemedi ve iki olayın bağlantılı olup olmadığını açıklamadı.

🔹 Brandenburg polisi, patlayıcı kullanarak patlama ve önemli iş ekipmanlarının imhasıyla bağlantılı terör örgütü kurulması şüphesiyle soruşturma başlattı.

🔹 Brandenburg İçişleri Bakanı Jan Redmann, olayın yabancı güçlerin arkasında olabileceğini söyledi ve hibrit tehdit ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini açıkladı.

🔹 Brandenburg’daki olay yerinde yol kapatmalarıyla birlikte delil araması yapıldı. Yetkililer, havai hatta kablo taşıyan itici yüklü, havai fişeğe benzeyen bir düzineden fazla roket benzeri düzenek bulunduğunu açıkladı.

🔹 Kuzey Ren-Vestfalya İçişleri Bakanı Herbert Reul, Bergheim’daki kısa devrenin arızadan değil kasıtlı bir eylemden kaynaklandığını söyledi. Soruşturmada yabancı bir hükümetin yönlendirdiği sabotaj ve sol görüşlü aşırıcılık ihtimalleri inceleniyor.

🔹 Trafo merkezini işleten RWE, olayın ardından toplam kapasitesi 4.200 megavat olan beş kömür santrali ünitesinin devre dışı kaldığını açıkladı.

🔹 Polis, yakındaki mısır tarlasında altı fırlatma düzeneği buldu. Düzeneklerin, piroteknik araçlarla elektrik hatlarının üzerine tel çıkarmak için tasarlandığı belirtildi.

🔹 Soruşturmada, faillerin havai hattın üzerine muhtemelen kablo olmak üzere iletken malzeme yerleştirerek kısa devreye kasıtlı olarak yol açtığı tespit edildi.

🔹 Çarşamba öğleden sonra iki santral ünitesi yeniden çalışmaya başladı; bir ünitenin aynı gün içinde devreye alınması, kalan iki ünitenin ise hafta sonuna kadar çalıştırılması bekleniyor.

🔹 Almanya hükümeti, 4 Ağustos’ta patlayıcı yüklü bir drone kullanılarak Leipzig/Halle Havalimanı’na düzenlenmek istenen saldırıdan Rusya’yı sorumlu tutmuştu.

🔹 Berlin’in güneybatısında ocak ayında bir elektrik santralinin yakınındaki yüksek gerilim hatları, sol görüşlü aşırıcılardan şüphelenilen bir kundaklama eyleminde ateşe verilmişti.

🔹 ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Trump yönetiminin Anthropic'e artık güvendiğini söyledi.

🔹 Lutnick, Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei'ye güvenip güvenmediği sorusuna "Anthropic'e güveniyoruz" yanıtını verdi.

🔹 Lutnick, Anthropic'in yönetimin taleplerini yerine getirdiğini ve şirketin "doğru tarafa geri döndüğünü" söyledi.

🔹 Anthropic'in kurucu ortağı Tom Brown, şirketin Beyaz Saray'la ilişkilerinde daha görünür bir rol üstlendi ve G20 İnovasyon Bakanlar Toplantısı'nda konuştu.

🔹 Howard Lutnick, G20 toplantısında Brown'ı Anthropic'in kurucularından biri olarak tanıttı.

🔹 Brown, Başkan Donald Trump'ın veri merkezlerini refah kaynağı olarak niteleyen Truth Social paylaşımını övdü.

🔹 Brown, veri merkezlerinin çok sayıda istihdam ve vergi oluşturduğunu, tasarımlarının elektrik şebekesine daha fazla güç sağlayabileceğini söyledi.

🔹 Brown, Anthropic'in yönetimin elektrik faturası ödeyenleri koruma taahhüdünü desteklediğini belirtti.

🔹 Trump yönetimi ile Anthropic arasındaki çatışma, şirketin en gelişmiş modellerine yönelik kapsamlı ihracat kontrolleriyle sonuçlandı.

🔹 Brown, Howard Lutnick ve Ulusal Siber Direktör Sean Cairncross ile birden fazla görüşme yaptı.

🔹 Federal bir yargıç ağustos ayında Pentagon'un Anthropic'i tedarik zinciri riski olarak kara listeye almasını iptal etti ve hükümetin eylemlerinin şirketin anayasal haklarını ihlal ettiğine hükmetti.

🔹 Anthropic, farklı bir yasa kapsamında Pentagon tarafından yapılan ayrı bir sınıflandırmaya karşı Washington Temyiz Mahkemesi'nde mücadele ediyor.

🔹 ABD’nin en büyük okul bölgesi New York City devlet okulları, yeni eğitim yılında ilkokul ve ortaokul öğrencileri için yapay zekâ araçlarını yasaklayacak ve ekran süresini kısıtlayacak.

🔹 New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile Okullar Şansölyesi Kamar Samuels, düzenlemeyi derslerin başlamasından bir hafta önce, 2 Eylül’de duyurdu. Politika yaklaşık 600 bin devlet okulu öğrencisini kapsayacak.

🔹 Anaokulundan 8. sınıfa kadar öğrencilerin yapay zekâ kullanması yasaklanacak. Öğrencilere yönelik üretken yapay zekâ kullanan tüm yazılımlar ve her sınıf düzeyindeki sohbet robotları kapsam dışında bırakılacak.

🔹 Zohran Mamdani, 2-K’dan 8. sınıfa kadar öğrenciler için üretken yapay zekâya moratoryum uygulanacağını ve teknolojinin etkilerinin gelecek yıl inceleneceğini söyledi.

🔹 New York City politikası, 2. sınıf ve altındaki öğrencilerin birebir cihaz kullanımındaki ekran süresini sınırlandırıyor. 3-5. sınıflar için günlük ekran süresinin 30 dakika, 6-8. sınıflar için ise en fazla 45 dakika olması öneriliyor.

🔹 Lise öğrencileri için yıl boyunca sınırlı sayıda yapay zekâ pilot programı yürütülebilecek. Engelli öğrenciler, çok dilli öğrenciler ve kariyer eğitimi alan öğrenciler yapay zekâ kullanabilecek; öğretmenler de planlama ve operasyonlarda yapay zekâ kullanmaya devam edebilecek.

🔹 New York City okul sistemi, okullarda kullanılan tüm teknoloji araçlarını kapsamlı biçimde inceleyecek ve öğrenme açısından kritik olmadığı belirlenen araçları yasaklayacak.

🔹 ABD Genel Cerrahı, mayıs ayında çocuklar ve ergenlerde aşırı ve zararlı ekran kullanımının sağlık risklerine ilişkin kanıtların arttığı konusunda uyardı.

🔹 Los Angeles Birleşik Okul Bölgesi, okul öncesi, anaokulu ve 1. sınıfta cihaz kullanımını büyük ölçüde yasaklayan ve derslerde ekran süresini azaltan benzer bir politikayı geçen ay ilkokul öğrencileri için yürürlüğe koydu. Bölge bu eğitim yılında bağımsız sözleşmeli okullar hariç yaklaşık 376 bin öğrenciye hizmet verecek.

🔹 ABD genelinde 24 eyaletteki okul kurullarından sınıflarda cihaz kullanımı ve ekran süresine ilişkin yeni kurallar talep eden 80’den fazla aktif kampanya bulunuyor.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Japonya Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda ile görüşmesinde enflasyon beklentilerini sabitlemek ve aşırı döviz oynaklığını önlemek için sağlam para politikası çağrısı yaptı.

🔹 Bessent ve Ueda, 30 Ağustos'ta ABD'nin Kuzey Carolina eyaletindeki Asheville kentinde düzenlenen G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısı kapsamında bir araya geldi.

🔹 Bessent'in açıklamaları, BOJ'un 17-18 Eylül'deki politika toplantısında faiz artırmasını savunması için Ueda üzerindeki gerekçeyi güçlendirdi.

🔹 Bessent, para politikasının oluşturulması ve iletişiminin enflasyon beklentilerini sabitlemede ve aşırı kur oynaklığını önlemede önemli olduğunu söyledi.

🔹 Bessent, yenin ciddi ölçüde düşük değerlenmesini gidermeye yönelik Japonya'nın kararlı piyasa ve para politikası adımlarını güçlü biçimde destekledi.

🔹 Bessent, yenin zayıflığının Japonya'daki yurt içi enflasyon baskılarına katkıda bulunduğunu söyledi.

🔹 Japonya Merkez Bankası Başkanı Ueda ve Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, salı günü sona eren iki günlük G20 maliye liderleri toplantısına katıldı.

🔹 Rusya, İran’ın gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizlice yardım ediyor.

🔹 C430-L adlı askeri iş birliği programı 2023’te başladı ve ABD ile İsrail’in İran’a karşı savaş başlatmasının ardından da sürdü.

🔹 Program, seyir füzesinin ses hızının birkaç katında uçmasını sağlayan scramjet tipi bir itki sistemi geliştirmeyi hedefliyor.

🔹 Uzmanlar, teknolojinin gemisavar ve karadan saldırı amaçlı seyir füzelerinde kullanılmasının planlandığını belirtiyor.

🔹 Süpersonik seyir füzeleri yüksek hızda ve alçak irtifada uçabildiği için hava savunma sistemlerinin tespit ve müdahale süresini azaltabilir.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmesinde Tahran’a ihtiyaç duyduğu malzemeleri sağladıklarını söyledi.

🔹 Rusya’nın dış askeri-teknik iş birliği kurumu, İran’a başlıca S-300 hava savunma sistemlerinin sağlandığını ve başka silah türlerinin ihracatının da görüşüldüğünü açıkladı.

🔹 C430-L programını Rus devlet silah ihracatçısı Rosoboronexport, ABD yaptırımları altındaki füze tasarım şirketi NPO Maşinostroyeniya ile koordine etti.

🔹 Rus yetkililer ve şirket mühendisleri, Kasım 2023’te İran’da sözleşme imzalanmadan önce Tahran’a birden fazla kez seyahat etti.

🔹 Rosoboronexport, Nisan 2025’te program kapsamında İran’a yaklaşık 24 uzmandan oluşan bir teknik heyet göndermeyi teklif etti.

🔹 Ukrayna ve Batılı yetkililer, Rusya’nın İran’a uydu görüntüleri, insansız hava aracı desteği ve silah üretiminde kullanılacak parçalar sağladığını suçladı.

🔹 İran, Rusya’ya Ukrayna savaşında kullanılan Şahed saldırı dronlarının tedarik edilmesine ve Rusya’da üretim altyapısının kurulmasına yardım etti.

🔹 14 Temmuz’da Washington’ın deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koymasından bu yana hiçbir yeni İran petrolü sevkiyatı Hürmüz Boğazı’nı geçerek İran petrolünün son büyük alıcısı Çin’e ulaşamadı.

🔹 İran’ın petrol ihracatı, ABD’nin ekonomik baskısı ve deniz ablukası nedeniyle kesintiye uğradı.

🔹 Çin, İran petrolünün başlıca alıcısı konumunda bulunuyor.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatlarını sürdürmekte zorlanıyor.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol sevkiyatındaki kesinti, İran’ın dış gelirlerini ve Çin’e yönelik ihracatını etkiliyor.

🔹 PDF’deki haber metni, İran petrolünün Çin’e ulaşmasını engelleyen deniz ablukasının devam ettiğini belirtiyor.

🔹 Trump yönetimi, uzun vadeli borçlanma maliyetlerindeki artışı daha güçlü ekonominin kanıtı olarak açıklıyor.

🔹 Bazı önde gelen yatırımcılar ise yükselen getirileri ABD’nin mali görünümüne ilişkin uyarı olarak görüyor.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, G20 toplantısı sırasında tahvil getirilerindeki yükselişi ekonomik büyümeye bağladı.

🔹 10 yıllık ABD Hazine tahvilinin getirisi yüzde 4,8’e çıkarak iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. 30 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,3’ü aştı ve 2007’den bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaştı.

🔹 Bessent, getirilerdeki yükselişin artan enflasyon beklentilerinden çok daha güçlü büyüme beklentilerinden kaynaklandığını söyledi.

🔹 Bessent, yapay zekâ yatırımlarının verimliliği artıracağını ve bunun önümüzdeki altı ay içinde dezenflasyonist etkiler yaratabileceğini söyledi.

🔹 Bessent, İran savaşı sonrasında faiz oranlarının düşeceğini söyledi.

🔹 Jefferies baş piyasa stratejisti David Zervos, yükselen getirilerin temel nedeninin mali kaygılar değil, sermaye için yoğun rekabet olduğunu söyledi.

🔹 Tahvil satışları küresel ölçekte gerçekleşirken birçok ülkede borçlanma maliyetleri, yüksek borç yükleri ve artan faiz giderleri nedeniyle yükseldi.

🔹 Asheville’de toplanan uluslararası maliye yetkilileri, tahvil piyasasındaki satışların piyasaların hükümetlerin mali güvenilirliğini sorguladığını gösterdiğini söyledi.

🔹 Yükselen tahvil getirileri, Başkan Donald Trump’ın borçlanma maliyetlerini düşürme ve hayat pahalılığını hafifletme vaadini yerine getirmesini zorlaştırıyor.

🔹 Bessent, artan reel ücretlere işaret ederek yetkililerin maliyetleri azaltmak için çalıştığını söyledi.